İran rəsmiləri qapalı müzakirələrdə ABŞ-da noyabrın 3-də keçiriləcək aralıq seçkilərinədək Vaşinqtonla hərbi əməliyyatların dayandırılması və Hörmüz boğazının yenidən açılmasını təmin edəcək razılaşmanın əldə olunacağına bədbin yanaşırlar. Tehranda seçkilərdən sonra ABŞ-İran münaqişəsinin yenidən kəskinləşməsi ehtimalının yüksək olduğu düşünülür.
MSNews.az xəbər verir ki, bu barədə məsələ ilə tanış anonim mənbələrə istinadən “Bloomberg” məlumat yayıb.
Mənbələrin sözlərinə görə, ötən həftə BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Nyu-Yorkda keçirilən dolayı danışıqlar tərəflərin mövqelərini əhəmiyyətli dərəcədə yaxınlaşdırmayıb. İran rəsmiləri diplomatiyanı davam etdirməyə hazır olduqlarını bildirsələr də, Donald Tramp administrasiyasının mümkün razılaşmanın şərtlərinə əməl edəcəyinə etibar etmədiklərini deyirlər. Vaşinqtonda da Tehranla bağlı oxşar etimadsızlıq mövcuddur.
İranın təklifi Tramp tərəfindən rədd edilib
Mövcud gərginliyin mərkəzində İranın son sülh təklifi dayanır. Tehran ABŞ-a yeddi gün ərzində hərbi əməliyyatların dayandırılması və Hörmüz boğazında normal gəmiçiliyin bərpasını nəzərdə tutan plan təqdim etmişdi.
İran bunun müqabilində ABŞ-ın dəniz blokadasının və İran neftinə tətbiq olunan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması da daxil olmaqla bir sıra addımlar atmasını istəyir. Plan Qətərin vasitəçiliyi ilə Vaşinqtona çatdırılıb.
Lakin Tramp sentyabrın 26-da təklifi qəbul etmədiyini açıq şəkildə bildirib:
“Onların təklifini rədd edirəm… Mən də razılaşma əldə etmək istəyirəm, amma bu razılaşma qəbuledilməzdir”.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi isə Tehranın şərtlərini yumşaltmayacağını və Hörmüz boğazının açılmasının həmin tələblərin yerinə yetirilməsindən asılı olduğunu bildirib. Bununla yanaşı, o, böhrandan çıxış yolunun diplomatiyadan keçdiyini vurğulayıb.
Danışıqlar hələ dayanmayıb
Buna baxmayaraq, diplomatik kanal tam bağlanmayıb. ABŞ və İran rəsmiləri sentyabrın 28-də vasitəçilərlə ayrıca danışıqlar aparıblar. Əraqçi də ABŞ-ın İranın son təklifinə rəsmi cavabını gözləmək üçün Nyu-Yorkda qalıb.
Vaşinqtonun əsas tələblərindən biri İranın nüvə proqramı ilə bağlı əlavə güzəştlər etməsidir. Tehran isə danışıqlarda ilk növbədə hərbi əməliyyatların dayandırılması, blokadanın yumşaldılması, neft ixracına qoyulan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması və dondurulmuş İran vəsaitlərinin azad edilməsinə diqqət yetirilməsini istəyir.
Beləliklə, 3 noyabrdan sonra eskalasiya gözləntisi İranın rəsmi elan etdiyi qərar deyil, “Bloomberg”in İran rəsmiləri ilə aparılan qapalı söhbətlər barədə məlumatlandırılmış anonim mənbələrdən əldə etdiyi qiymətləndirmədir. Hazırda vasitəçilərin səyləri davam etdiyindən seçkilərədək razılaşma ehtimalı tam aradan qalxmayıb.
