Venesuelada avtobus sürücüsündən prezident postuna yüksəlmiş, ölkəsinin demokratik strukturlarını dağıtmış və iqtisadi çöküşünü idarə etmiş lider Nikolas Maduro, şənbə günü ABŞ qüvvələrinin paytaxt Karakasda həyata keçirdiyi əməliyyat nəticəsində tutulub.
ABŞ prezidenti Donald Tramp səhər tezdən sosial media paylaşımında Maduronun tutulduğunu elan edib. Venesuelanın vitse-prezidenti Delsi Rodriqes isə sonradan Maduro və həyat yoldaşı Siliya Floresin harada olduqlarının hələ də məlum olmadığını bildirib. Trampın baş prokuroru Pam Bondi isə qeyd edib ki, Maduro və Flores Nyu-Yorkda qaldırılacaq ittihamdan sonra mühakimə olunacaqlar.
Maduronun devrilməsi ABŞ-ın müxtəlif səviyyələrdə təzyiqlərini artırmasının nəticəsi idi.
O, prezidentliyi dövründə ABŞ-ın Venesuelaya müdaxilə və inqilabı sona çatdırmaq istəyi ilə bağlı spekulyasiyalara səbəb olmuşdu. Maduro, mərhum mentor və keçmiş prezident Uqo Çaves kimi, ABŞ-ı Venesuelanın ən böyük təhlükəsi kimi təqdim edirdi və istənilən administrasiyaların demokratik qaydaların bərpası cəhdlərinə qarşı çıxırdı.
Maduro 1986-cı ildə Kubaya gedərək bir il ideoloji təhsil alıb, bu, onun yalnız məktəbi bitirdikdən sonra aldığı yeganə rəsmi təhsil idi. Qayıtdıqdan sonra Karakas metrosu üçün avtobus sürücüsü işləyərək sürətlə əməkçi birliyinin lideri olub. 1990-cı illərdə Venesuelanın kəşfiyyat qurumları onu solçu radikal kimi qeyd edib və Kubaya yaxın əlaqələrini müəyyənləşdiriblər.
O, sürücülük işini tərk etdikdən sonra, 1994-cü ildə uğursuz və qanlı bir hərbi çevrilişə rəhbərlik etdiyinə görə prezidentin verdiyi əfv sonrası Çavesin təşkil etdiyi siyasi hərəkata qoşulub. Çaves hakimiyyətə gəldikdən sonra Maduro partiyanın sıralarında yüksələrək ilk altı il parlament üzvü olub, daha sonra xarici işlər naziri və qısa müddət vitse-prezident vəzifəsində çalışıb.
2013-cü ildə Çaves vəfat etməzdən əvvəl Maduronu varisi elan edərək tərəfdarlarından onu dəstəkləməyi xahiş edib. Bu qərar həm tərəfdarları, həm də tənqidçiləri təəccübləndirib, lakin Çavesin böyük seçki kapitalı Maduroya nazik bir üstünlük qazandırıb.
Eyni ildə Maduro həyat yoldaşı Siliya Floreslə evlənib və onu “birinci döyüşçü” adlandıraraq əsas məsləhətçisi kimi qəbul edib.
Maduronun prezidentliyi sosial, siyasi və iqtisadi böhranla yadda qalıb. Milyonlarla venesuelalı yoxsulluğa sürüklənib, 7,7 milyondan çox insan ölkədən miqrasiya edib. Hökumətə qarşı olanları həbs edərək işgəncə verilməsi barədə tənqidlər yayımlanıb.
2015-ci ildə Venesuelanın Sosialist Partiyası 16 ildən sonra Milli Məclisdə kontrolu itirib. Maduro 2017-ci ildə hökumətə sadiq Konstitusiya Assambleyasını yaradaraq, etirazları sərt şəkildə yatırıb. Nəticədə 100-dən çox insan ölüb, minlərlə etirazçı isə yaralanıb və yüzlərlə nəfər həbs olunub. Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi Maduronun və hökumət üzvlərinin insanlığa qarşı cinayətlər üzrə araşdırmasını davam etdirirdi.
2018-ci ildə Maduroya qarşı dronla həyata keçirilən sui-qəsd cəhdi uğursuz olub.
Maduro iqtisadi tənəzzülü dayandıra bilməyib. Ümumi inflyasiya 130,000%-ə çatıb, ərzaq və dərman qıtlığı ölkəni əhatə edib. 2018-ci ildə prezident seçkisini təxirə salaraq, bəzi müxalifət liderlərini həbs edib və seçkilərdə virtual olaraq rəqibsiz qalaraq qalib elan olunub.
Venesuelanın iqtisadiyyatı 2012-2020-ci illər arasında 71% kiçilib, neft hasilatı isə 400,000 bareldən az olub.
Tramp administrasiyası ABŞ-ın dəstəklədiyi müxalifətlə danışıqlara başlayaraq iqtisadi sanksiyaları gücləndirib, Venesuelanın dövlət aktivlərini dondurub və xarici partnyorlarla əməkdaşlığı qadağan edib. 2021-ci ildə Maduro bir sıra iqtisadi tədbirlər həyata keçirərək hiperinflyasiya dövrünü sona çatdırıb.
2024-cü il seçkilərində Maduro üçüncü müddətə qalib elan edilib, lakin rəqib Edmundo Qonsalesin səs üstünlüyünü göstərən məlumatlar yayımlanıb. Etirazlar sərt şəkildə yatırılıb və 2,000-dən çox insan həbs olunub.
2025-ci ilin yanvarında Trampın ABŞ-a qayıdışı Maduro üçün sonun başlanğıcı olub.
