Səudiyyə Ərəbistanının Türkiyəyə öz ərazisində hərbi baza yaratmağı təklif etdiyi bildirilir. Yeni hərbi obyektin Qətərdə fəaliyyət göstərən türk hərbi bazası modelində qurulması nəzərdə tutulur. Təşəbbüs Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında müdafiə əməkdaşlığının genişləndirilməsi fonunda gündəmə gəlib.
MSNews.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin “Hürriyet” qəzetinin köşə yazarı Hande Fırat oktyabrın 29-da dərc olunan məqaləsində məlumat verib. Jurnalist Türkiyənin yeni hərbi strategiyası və xaricdəki hərbi mövcudluğunun genişləndirilməsi planları barədə danışarkən Səudiyyə Ərəbistanından gələn təklifə də toxunub.
Hande Fıratın əldə etdiyi məlumata görə, Səudiyyə Ərəbistanı üç ölkənin birgə müdafiə mexanizmi çərçivəsində yaradılacaq qərargahdan əlavə, Türkiyənin öz ərazisində ayrıca hərbi baza yerləşdirməsini istəyir.
Təklif edilən model Türkiyənin Qətərdəki hərbi mövcudluğuna bənzəyir.
Jurnalistin məlumatına əsasən, bazanın yaradılmasında üç əsas məqsəd nəzərdə tutulur:
- Səudiyyə Ərəbistanının müdafiə və çəkindirmə imkanlarının gücləndirilməsi;
- Səudiyyə hərbçilərinə təlim və hərbi məsləhət xidmətlərinin göstərilməsi;
- İki ölkənin birgə müdafiə qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi.
Hələlik hərbi bazanın dəqiq yerləşəcəyi ərazi, orada xidmət edəcək hərbçilərin sayı və tikinti müddəti açıqlanmayıb.
Layihə Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında 7 avqust 2026-cı ildə imzalanmış Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi ilə əlaqələndirilir.
Sazişə əsasən, üç ölkədən birinə qarşı silahlı hücum bütün tərəflərə qarşı hücum kimi qiymətləndirilir. Razılaşma hərbi yardım, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi, müdafiə sənayesi, birgə təlimlər və texnologiya transferi sahələrində əməkdaşlığı nəzərdə tutur.
Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı sənədin ratifikasiyası prosedurlarını artıq tamamlayıb. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Xarici Əlaqələr Komissiyası isə oktyabrın 27-də sazişi təsdiqləyərək parlamentin plenar iclasına göndərib. Sənədin Türkiyədə qüvvəyə minməsi üçün parlamentin yekun təsdiqi tələb olunur.
Türkiyə Müdafiə Nazirliyinin mövqeyinə görə, üçtərəfli sazişin ratifikasiyası ölkədən kənarda avtomatik hərbi baza yaradılması və ya hərbçilərin yerləşdirilməsi demək deyil.
Türkiyə Konstitusiyasının 92-ci maddəsinə əsasən, xaricə hərbi qüvvə göndərilməsi üçün ayrıca parlament səlahiyyəti tələb olunur. Türkiyə xarici işlər nazirinin müavini Levent Gümrükçü də parlament komissiyasındakı müzakirələrdə hazırda saziş çərçivəsində təsdiqlənmiş hərbi yerləşdirmə qərarının olmadığını bildirib.
Hande Fıratın məlumatına görə, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan nümayəndələrinin noyabrın ortalarında Pakistanda növbəti görüşü planlaşdırılır. Görüşdə Səudiyyə Ərəbistanının müdafiə ehtiyacları, hərbi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və üçtərəfli mexanizmin fəaliyyəti müzakirə edilə bilər.
Səudiyyə Ərəbistanı daha əvvəl Türkiyə və Pakistana hərbi ehtiyacları ilə bağlı siyahı təqdim edib. Hazırda texniki komitələr həmin müraciətlər üzərində işləyirlər.
Türkiyənin hazırda Qətər, Somali və Liviya kimi ölkələrdə hərbi mövcudluğu var. Hande Fıratın yazdığına görə, Ankara dəyişən təhlükəsizlik şəraitini nəzərə alaraq Afrika və Asiya başda olmaqla digər regionlarda da hərbi fəaliyyət imkanlarını qiymətləndirir.
Səudiyyə Ərəbistanında baza yaradılması mümkün olarsa, bu, Türkiyənin Fars körfəzi regionundakı müdafiə əməkdaşlığının genişlənməsi baxımından yeni addım olacaq.
Türkiyə rəsmiləri Məkkə sazişinin müdafiə xarakterli olduğunu və hər hansı konkret ölkəyə qarşı yönəlmədiyini vurğulayırlar.
