Türkiyənin təşəbbüsü ilə oktyabrın 23-də İstanbulda Yaxın Şərqdəki münaqişələrin və Rusiya-Ukrayna müharibəsinin müzakirəsinə həsr olunmuş yüksək səviyyəli diplomatik görüş keçirilib. Türkiyə, Misir, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanının təmsil olunduğu R4 qrupu Avropanın aparıcı dövlətlərinin xarici işlər nazirləri ilə bir araya gəlib. Görüşdə ABŞ-İran qarşıdurması, Fələstin məsələsi, Yəməndəki vəziyyət və strateji dəniz yollarının təhlükəsizliyi əsas müzakirə mövzuları olub.
MSNews.az xəbər verir ki, toplantıya Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ev sahibliyi edib. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi məlumatına görə, görüşdə R4 ölkələri ilə yanaşı, Böyük Britaniya, Almaniya, Fransa və İtaliyanın xarici işlər nazirləri də iştirak ediblər.
Beləliklə, əvvəlcədən yeddi ölkənin iştirakı ilə planlaşdırılan R4+E3 toplantısına İtaliyanın da qoşulması ilə iştirakçı dövlətlərin sayı səkkizə yüksəlib.
Türkiyə, Misir, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanından ibarət R4 qrupu regional təhlükəsizlik məsələlərində siyasi koordinasiyanın gücləndirilməsi məqsədilə yaradılıb.
Mart ayından etibarən dörd ölkənin xarici işlər nazirləri müxtəlif regional məsələlər üzrə bir sıra görüşlər keçiriblər.
Oktyabrın 23-də İstanbulda R4 formatının yeddinci nazirlər toplantısı baş tutub. Ardınca Avropa dövlətlərinin iştirakı ilə genişləndirilmiş görüş təşkil olunub.
Türkiyə diplomatiyasının məqsədlərindən biri Yaxın Şərq dövlətləri ilə Avropa ölkələri arasında davamlı məsləhətləşmə mexanizmi formalaşdırmaqdır.
İstanbul görüşündə İsrail-Fələstin münaqişəsi, İordan çayının qərb sahilində məskunlaşma siyasəti və Qəzzadakı humanitar vəziyyət müzakirə edilib. R4 ölkələrinin qəbul etdiyi birgə bəyanatda İsrailin işğal və məskunlaşma siyasəti tənqid olunub, iki dövlətli həll prinsipinin həyata keçirilməsinin vacibliyi vurğulanıb.
Türkiyə, Misir, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı 1967-ci il sərhədləri əsasında, paytaxtı Şərqi Qüds olan müstəqil Fələstin dövlətinin yaradılmasına dəstəklərini təkrarlayıblar.
Nazirlər Qəzzaya humanitar yardımın maneəsiz çatdırılmasına və bölgənin yenidən qurulmasına çağırıblar.
Görüşün ən mühüm mövzularından biri ABŞ və İsraillə İran arasında davam edən qarşıdurma olub. Hakan Fidan toplantıdan sonra jurnalistlərə açıqlamasında İrana qarşı yeni hərbi əməliyyatların regionda münaqişəni daha da genişləndirə biləcəyini bildirib.
“İrana hərbi müdaxilə heç bir halda həll yolu deyil. Hazırda bunu heç kim dəstəkləmir”, – deyə Türkiyənin xarici işlər naziri vurğulayıb.
Fidanın sözlərinə görə, mövcud böhranın həlli yalnız siyasi dialoq və diplomatik danışıqlar vasitəsilə mümkündür.
Fransanın xarici işlər naziri Jan-Noel Barro da qarşıdurmanın yenidən kəskinləşməsinin heç bir tərəfə fayda verməyəcəyini, enerji qiymətlərinə və regional sabitliyə mənfi təsir göstərəcəyini bildirib.
Nazirlər beynəlxalq ticarət üçün strateji əhəmiyyət daşıyan Hörmüz və Babülməndəb boğazlarında gəmiçiliyin təhlükəsizliyini də müzakirə ediblər. R4 qrupunun bəyanatında dəniz yollarının bağlanmasının enerji, ərzaq və gübrə təchizatına mənfi təsir göstərdiyi vurğulanıb.
Tərəflər Hörmüz boğazından təhlükəsiz və maneəsiz keçidin bərpa edilməsinə çağırıblar. Yəməndəki husilərin Səudiyyə Ərəbistanına və Qırmızı dənizdə ticarət gəmilərinə hücumları da pislənilib.
R4 ölkələri Səudiyyə Ərəbistanı və Yəmən hökuməti ilə həmrəyliklərini bildirərək husiləri hərbi fəaliyyətləri dayandırmağa və siyasi prosesə qayıtmağa çağırıblar.
Toplantıda Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsinin başa çatdırılması istiqamətində diplomatik səylər də müzakirə olunub. Türkiyə tərəfi müharibənin Qara dəniz regionuna təsirinin azaldılmasının və beynəlxalq ticarət yollarının təhlükəsizliyinin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. Görüşdə iştirak edən ölkələr münaqişələrin danışıqlar yolu ilə həllini dəstəkləyiblər. Bununla belə, Ukrayna ilə bağlı yeni atəşkəs razılaşması və ya konkret sülh planı elan edilməyib.
Görüşdən sonra Türkiyə, Misir, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı, Almaniya, Fransa, Böyük Britaniya və İtaliyanın xarici işlər nazirləri birgə açıqlama yayıblar. Sənəddə regional münaqişələrin dialoq, diplomatiya və gərginliyin azaldılması yolu ilə həllinin vacibliyi vurğulanıb.
Nazirlər beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı davam etdirmək və gələcəkdə də bu formatda görüşlər keçirmək barədə razılığa gəliblər.
