Eyni soyadı daşıyan ər-arvadların nikahlarının daha davamlı olması ilə boşanma ehtimalı arasında nəzərəçarpan statistik əlaqə müəyyən edilib. ABŞ-də aparılan təhlilə görə, fərqli soyadlardan istifadə edən cütlüklərin boşanma göstəricisi ortaq soyad daşıyanlarla müqayisədə təxminən 50 faiz yüksəkdir.
MSNews.az xəbər verir ki, Ailə Araşdırmaları İnstitutunun (Institute for Family Studies – IFS) baş elmi əməkdaşı Layman Stoun təhlil zamanı 2023-cü il “Pew Research Center” sorğusundan və Texas ştatının 2016–2017-ci illərə aid açıq boşanma məlumatlarından istifadə edib. Məlumatlar eyni, fərqli və ikili soyadlardan istifadə edən cütlüklərin müqayisəsinə imkan verib.
Araşdırmada “eyni soyadlı cütlüklərin boşanma riski 50 faiz aşağıdır” nəticəsi birbaşa göstərilmir. Dəqiq ifadə budur ki, fərqli soyad daşıyan cütlüklərin boşanma göstəricisi təxminən 50 faiz yüksəkdir. Riyazi baxımdan bunlar eyni göstərici deyil.
Boşanmış cütlüklərin nikah müddəti də fərqlənib. Eyni soyaddan istifadə edənlər boşanana qədər orta hesabla təxminən 12 il, fərqli və ya ikili soyad daşıyanlar isə əsasən 8–10 il evli qalıblar. IFS bunu fərqli soyadlı cütlüklərdə boşanmanın təxminən 30 faiz daha erkən baş verməsi kimi qiymətləndirir.
Uşaqların sayı nəzərə alındıqda da ümumi tendensiya dəyişməyib. Müxtəlif ailə ölçülərində eyni soyadlı cütlüklərin boşanana qədər daha uzun müddət birlikdə qaldığı müşahidə olunub, ikili soyad daşıyanlar isə iki əsas qrupun arasında yer alıb.
Bununla belə, müəllif nəticələrin eyni soyadın özü nikahı qoruyur mənasına gəlmədiyini xüsusi vurğulayır. Soyad seçimi təsadüfi deyil: yaş, siyasi və dini baxışlar, təhsil, mədəniyyət və ailə haqqında təsəvvürlər həm soyad seçiminə, həm də boşanmaya münasibətə təsir göstərə bilər. Buna görə müşahidə olunan fərqin nə qədərinin birbaşa soyadla bağlı olduğunu müəyyən etmək mümkün deyil.
Təhlildə mümkün izahlardan biri kimi ortaq ailə identikliyi göstərilir. Müəllif digər araşdırmalara əsaslanaraq qeyd edir ki, soyad və maliyyə kimi daha çox şeyi ortaqlaşdıran cütlüklər münasibətə “komanda” prinsipi ilə yanaşmağa daha meyilli ola bilərlər. Bunun əməkdaşlıq, etimad və ortaq gələcək hissini gücləndirməsi ehtimal edilir. Lakin müəllif özü də bu izahın hələ ehtimal xarakterli olduğunu bildirir.
“New York Post” da araşdırmaya istinadən nəticələrin eyni soyadın boşanmanın qarşısını aldığına sübut olmadığını, burada cütlüklərin əvvəlcədən mövcud olan sosial və mədəni xüsusiyyətlərinin mühüm rol oynaya biləcəyini qeyd edir.
