Çin Cənubi Çin dənizində Filippinin də iddia etdiyi mübahisəli Skarboro rifi ətrafında birgə hava və dəniz hərbi təlimləri keçirib.
MSNews.az xəbər verir ki, avqustun 1-də keçirilən təlimlərdə Çin donanması və hərbi aviasiyası iştirak edib. Çin tərəfi əməliyyatın hava və dəniz qüvvələri arasında koordinasiyanı, döyüş hazırlığını və təlimləri ölkənin ərazi suverenliyinin və dəniz hüquqlarının qorunması üçün zəruri tədbir kimi təqdim edib. Pekin “müəyyən ölkələri” bölgədə sülh və sabitliyi pozmaqda günahlandırsa da, açıqlamada həmin dövlətlərin adları çəkilməyib.
“Reuters” yazır ki, Çin Filippinin Skarboro rifi ətrafında müəyyən etdiyi ərazi dənizi xətlərini “qanunsuz və etibarsız” adlandırıb. Filippinin Pekindəki səfirliyi təlimlərlə bağlı sorğuya dərhal cavab verməyib.
Çin Sahil Mühafizəsi də rif yaxınlığında hüquqların müdafiəsi və qanunların tətbiqi üzrə ayrıca təlim keçirib. Qurum bölgədə nəzarət tədbirlərinin gücləndiriləcəyini və rif ətrafında müntəzəm patrulların təşkil olunacağını açıqlayıb.
Pekin eyni zamanda 2025-ci ilin sentyabrında yaratdığını açıqladığı “Huanqyan adası Milli Təbiət Qoruğu” üçün yeni idarəetmə qaydaları dərc edib. Qaydalar icazəsiz balıq ovu, mədən fəaliyyəti, mərcanların və nəhəng dəniz molyusklarının çıxarılması, eləcə də təbiətə zərər verən digər hərəkətləri qadağan edir. Pozuntulara görə hüquqi məsuliyyət nəzərdə tutulur.
“Associated Press” bildirir ki, təlimlər Filippinin rif də daxil olmaqla Cənubi Çin dənizindəki dəniz dibi hüquqlarını genişləndirmək məqsədilə BMT-yə müraciət etməsindən sonra keçirilib. Pekin Manilanın bu addımını qəbul etmədiyini açıqlayıb.
Skarboro rifi Çin və Filippin arasında əsas mübahisəli ərazilərdən biridir. Pekin 2012-ci ildən bəri rif üzərində faktiki nəzarəti saxlayır. Çin ərazini “Huanqyan Dao”, Filippin isə “Bajo de Masinlok” və ya “Panataq” adlandırır.
2016-cı ildə Daimi Arbitraj Məhkəməsi Çinin Cənubi Çin dənizinin böyük hissəsi üzərində geniş hüquq iddialarının hüquqi əsasının olmadığını qərara alıb. Məhkəmə Skarboro rifinin ənənəvi olaraq Çin, Filippin və Vyetnam balıqçılarının istifadə etdiyi balıqçılıq ərazisi olduğunu bildirsə də, rifin hansı dövlətə məxsus olması barədə qərar verməyib. Çin həmin hökmü tanımır.
Son aylarda rif ətrafında Çin və Filippin gəmiləri arasında qarşıdurmalar artıb. Filippinli balıqçılar Çin gəmilərinin onları su şırnaqları və digər vasitələrlə ərazidən uzaqlaşdırdığını bildirirlər. Pekin isə öz fəaliyyətini suverenlik və hüquq-mühafizə tədbirləri kimi təqdim edir.
