İran Hörmüz boğazının fəaliyyətini bərpa etdiyini elan etsə də, rəsmi Tehran ABŞ-ın dəniz blokadasına son qoymasını tələb edir. İran tərəfi xəbərdarlıq edib ki, blokada davam edərsə, strateji əhəmiyyət daşıyan bu su yolu yenidən bağlana bilər.
İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçi sosial şəbəkə hesabında bildirib ki, İsrail–Livan xəttində əldə olunan 10 günlük atəşkəs fonunda Hörmüz boğazı bu müddət ərzində bütün kommersiya gəmiləri üçün açıq olacaq. Onun sözlərinə görə, bu addım qlobal enerji bazarları üçün mühüm siqnal xarakteri daşıyır.
Eyni zamanda, Donald Trump Arizonada keçirdiyi mitinqdə Araqçinin bəyanatını “dünya üçün möhtəşəm gün” adlandırıb. Lakin Tramp vurğulayıb ki, ABŞ-ın yalnız İrana yönəlmiş dəniz blokadası Tehranla yekun razılaşma əldə olunana qədər qüvvədə qalacaq.
İran parlamentinin sədri Mohammad Bager Qalibaf isə cavab olaraq bildirib ki, ABŞ blokadası davam edərsə, Hörmüz boğazının açıq qalması mümkün olmayacaq. O, həmçinin Vaşinqtonu danışıqlarla bağlı yanlış bəyanatlar verməkdə ittiham edib.
Rəsmi açıqlamalara görə, hazırda boğazdan keçən bütün gəmilər SEPAH ilə koordinasiya aparmalıdır. İran Müdafiə Nazirliyinin dövlət televiziyası vasitəsilə yaydığı məlumatda isə ABŞ və İsraillə əlaqəli hesab edilən hərbi və bəzi mülki gəmilərin keçidinə hələ də məhdudiyyətlərin tətbiq olunduğu qeyd olunur.
Danışıqlarda əsas mübahisə mövzularından biri İranın nüvə proqramıdır. Tramp “Reuters”-ə açıqlamasında ABŞ-ın İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının çıxarılması üzərində işlədiyini bildirib. Buna qarşılıq İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Esmail Bəqaei bu materialların ölkədən çıxarılmayacağını vurğulayıb.
Diplomatik prosesin növbəti mərhələsinin İslamabad şəhərində davam etdirilməsi gözlənilir. Pakistan tərəfi yaxın günlərdə ilkin anlaşma memorandumunun imzalana biləcəyini, daha sonra isə 60 gün ərzində tam sülh razılaşmasının mümkün olduğunu bildirib.
Hörmüz boğazının açılması xəbəri qlobal bazarlara da təsir göstərib. Məlumatlara görə, neft qiymətləri təxminən 10 faiz ucuzlaşıb, fond bazarlarında isə artım müşahidə olunub. Bununla belə, beynəlxalq gəmiçilik şirkətləri regionda mina təhlükəsi və ümumi təhlükəsizlik vəziyyəti ilə bağlı əlavə izahat tələb edir. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri də dənizçilərə bölgədə risklərin tam aradan qalxmadığı barədə xəbərdarlıq edib.
Hazırkı vəziyyət göstərir ki, Hörmüz boğazı formal olaraq açıq elan edilsə də, bölgədə hərbi və siyasi risklər qalmaqdadır və tərəflər arasında yekun razılaşma əldə olunmadan tam sabitlikdən danışmaq hələ tezdir.
