Misirin şimalındakı Vadi Moğra bölgəsində aparılan sahə tədqiqatları zamanı 17-18 milyon il əvvələ aid olduğu bildirilən yeni meymun növünün qalıqları tapılıb.
2023 və 2024-cü illərdə üzə çıxarılan alt çənə parçaları və aşınmış dişlər əsasında alimlər bu növə “Masripithecus moghraensis” adını veriblər. Ad ərəb dilində “Misir” mənasını verən “Masr” və yunan dilində “meymun” mənasını verən “pithecus” sözlərindən formalaşdırılıb.
Məqalədə qeyd olunur ki, sözügedən araşdırma 26 mart 2026-cı ildə “Science” jurnalında dərc edilib. Tədqiqatın nəticələri yaşayan meymunların ortaq əcdadı ilə bağlı mövcud elmi təsəvvürlərə yeni suallar yaradır. Xəbərə görə, indiyədək üstün mövqe tutan yanaşma müasir meymunların və dolayı yolla insan soyunun erkən əcdadlarının əsasən Şərqi Afrikada formalaşdığını qəbul edirdi.
Yeni tapıntının əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, alimlər bu növü böyük insanabənzər meymunlarla “gibbon-siamang” qrupunun ayrılmasından əvvəlki təkamül xəttinə yaxın yerləşdirirlər. Araşdırmanın həmmüəllifi Erik Seiffertin sözlərinə görə, bu nəticə yaşayan meymunların son ortaq əcdadının Afro-Ərəbistan quru kütləsinin daha şimal hissələrində yaşamış ola biləcəyinə dair güclü siqnaldır. Bu isə erkən təkamül prosesinin təkcə Şərqi Afrikada deyil, Şimali Afrika və ətraf bölgələrdə də formalaşmış ola biləcəyini göstərir.
Bununla belə, elmi camiədə bu nəticələrə ehtiyatla yanaşanlar da var. Bəzi mütəxəssislər cəmi bir neçə diş və çənə parçasına əsaslanaraq milyonlarla illik mənşə müzakirələrini kökündən dəyişməyin hələ tez olduğunu düşünürlər. Araşdırma qrupu isə məməli paleontologiyasında diş və çənə quruluşunun qidalanma forması və təkamül qohumluğunu müəyyənləşdirmək üçün ən etibarlı göstəricilərdən biri olduğunu vurğulayır.
Beləliklə, Misirdəki bu yeni skelet tapıntısı erkən meymun təkamülünün coğrafiyası barədə müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Alimlər hesab edirlər ki, Moğra vadisi və onun ətrafında aparılacaq yeni qazıntılar həm müasir meymunların, həm də insanın uzaq keçmişinə dair qaranlıq qalan məqamları daha da aydınlaşdıra bilər.
