ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla bağlı sərt bəyanatlarla çıxış edib və Vaşinqtonun Tehrana qarşı hərbi təzyiqi davam etdirəcəyini bildirib.
MSNews.az-ın “Reuters“-ə istinadən məlumatına görə, Tramp martın 26-da Ağ Evdə keçirilən Nazirlər Kabineti iclasında İrana razılaşma üçün çağırış edərək, əks halda ABŞ və İsrailin zərbələrinin davam edəcəyini deyib. O, “İranın indi nüvə ambisiyalarından birdəfəlik imtina edib yeni bir yola qoşulmaq şansı var” söyləyib və əlavə edib: “Əgər bunu etməsələr, biz onların ən pis kabusu olacağıq. Hələlik isə onları vurmağa davam edəcəyik.”
Tramp eyni çıxışda İranın “saziş üçün yalvardığını”, amma ABŞ-ın buna möhtac olmadığını vurğulayıb. “Associated Press” də yazır ki, ABŞ prezidenti İranın razılaşma istədiyini israrla desə də, Tehran bu təsviri rədd edir və Vaşinqtonun təkliflərini ictimai şəkildə qəbul etmədiyini bildirir. Başqa sözlə, Trampın “İran danışıq istəyir” xətti ilə İranın rəsmi mövqeyi arasında açıq ziddiyyət qalır.
“Reuters“-in başqa bir məlumatına görə, ABŞ prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff həmin iclasda Vaşinqtonun İrana münaqişəni dayandırmaq üçün “15 maddəlik fəaliyyət siyahısı” göndərdiyini açıqlayıb. Uitkoff bildirib ki, Tehranın razılaşmaya maraq göstərə biləcəyinə dair “güclü əlamətlər” var və Pakistan bu təmaslarda vasitəçi rolunu oynayır. Bu da göstərir ki, Trampın sərt hərbi ritorikası ilə paralel olaraq pərdəarxasında diplomatik kanallar da açıq saxlanılır.
Trampın çıxışında İranın hərbi imkanlarının böyük hissəsinin sıradan çıxarıldığı, Hörmüz boğazının açılmasının vacibliyi və Tehranın nüvə proqramından əl çəkməsinin əsas tələb olduğu vurğulanıb. Lakin onun səsləndirdiyi bəzi konkret göstəricilər, o cümlədən İranın raket arsenalının “90 faizinin” məhv edilməsi kimi iddialar hazırda açıq mənbələrdə müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. Buna görə həmin hissələr Tramp administrasiyasının mövqeyi kimi təqdim olunur.
ABŞ prezidentinin NATO ilə bağlı sərt tənqidləri də diqqət çəkib. “Reuters” daha əvvəl Trampın alyansı İran böhranında kifayət qədər dəstək verməməkdə suçladığını və bəzi müttəfiqləri “qorxaqlar” adlandırdığını yazmışdı. NATO Baş katibi Mark Rütte isə son açıqlamasında alyansın “indiyədək olduğundan daha güclü” olduğunu deyərək bu iradlara cavab verib. Bu qarşılıqlı bəyanatlar Vaşinqtonun təkcə Tehranla deyil, bəzi müttəfiqlərlə də gərgin kommunikasiya mərhələsinə girdiyini göstərir.
Hazırkı mənzərədə Trampın mesajı iki xətt üzərində qurulur: bir tərəfdən İran üzərində maksimum hərbi və siyasi təzyiq, digər tərəfdən isə Tehranın ABŞ-ın şərtlərinə yaxın bir razılaşmaya məcbur ediləcəyi hesabı. Amma İranın bu şərtləri “birtərəfli və ədalətsiz” sayması fonunda yaxın vaxtda asan anlaşma əldə olunacağı hələ də sual altındadır.
