ABŞ Prezidenti Donald Tramp G7 sammiti çərçivəsində Fransa Prezidenti Emmanuel Makronla görüşərək İran razılaşması və Hörmüz boğazındakı vəziyyət barədə açıqlamalar verib.
MSNews.az xəbər verir ki, görüş Fransanın Evian-le-Ben şəhərində keçirilən “Böyük yeddilik” sammiti çərçivəsində baş tutub. “Reuters”in məlumatına görə, sammitin əsas gündəm mövzuları arasında İranla razılaşma, Ukrayna müharibəsi, qlobal təhlükəsizlik və enerji bazarındakı vəziyyət yer alır.
Tramp Makronla görüş zamanı bildirib ki, neftlə yüklənmiş gəmilər artıq Hörmüz boğazından hərəkətə başlayıb. “Reuters”in yazdığına görə, ABŞ lideri gəmilərin “Cənub şossesi” adlandırdığı marşrutla hərəkət etdiyini və bu yolun təhlükəsiz olduğunu iddia edib.
ABŞ Prezidenti həmçinin bildirib ki, Hörmüz boğazı artıq qismən açılıb və cümə gününədək tam açıq olacaq. “The Guardian” yazır ki, Tramp İranla memorandumun artıq imzalandığını, rəsmi mərasimin isə cümə günü İsveçrədə keçiriləcəyini bildirib.
Trampın sözlərinə görə, İran nüvə silahına sahib olmayacağına razılıq verib. O, “İranın nüvə silahı olmayacaq, məsələnin mahiyyəti də budur” deyə vurğulayıb. Bununla belə, razılaşmanın tam mətni hələ ictimaiyyətə açıqlanmayıb.
ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens də İranla danışıqlara dair açıqlama verib. “Reuters”in məlumatına görə, Vens bildirib ki, memorandum bazar günü rəqəmsal formada imzalanıb, lakin bu sənəd İrana dondurulmuş vəsaitlərin dərhal qaytarılmasını nəzərdə tutmur.
Vens qeyd edib ki, sanksiyaların yumşaldılması yalnız İranın yüksək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları və beynəlxalq yoxlama mexanizmləri ilə bağlı real addımlarından sonra mümkün ola bilər. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton artıq Tehranla dolayı və gizli kanallardan daha çox birbaşa danışıq modelinə keçir.
Tramp isə sanksiyaların erkən ləğvi ilə bağlı suala cavabında bunun nəzərdə tutulmadığını bildirib. O, bu məsələnin “davranışla bağlı” olduğunu deyərək, İranın razılaşmaya əməl etməsinin əsas şərt olacağını vurğulayıb.
ABŞ lideri Livandakı vəziyyətə də toxunub. Tramp bildirib ki, Vaşinqton Livanda uzun müddətdir davam edən böhranın həlli üçün imkanları araşdırır. “The Guardian” qeyd edir ki, G7 liderləri razılaşmanın xüsusilə Livan və İsraillə bağlı hissələrinin icrasında hələ də bir sıra qeyri-müəyyənliklərin qaldığını düşünürlər.
Ukrayna məsələsinə gəlincə, Tramp İran razılaşmasından sonra diqqətin yenidən Ukrayna müharibəsinə yönələcəyini bildirib. “Reuters”in məlumatına görə, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Putinlə G7 sammitində və ya ABŞ-da görüşməyə hazır olduğunu bildirib, lakin Moskvadan hələlik təsdiq gəlməyib.
Tramp neft qiymətlərinin sürətlə düşdüyünü, fond bazarlarının isə yüksəldiyini deyib. “Reuters”in bazar icmalına görə, ABŞ-İran razılaşması və Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı xəbərlərdən sonra neft qiymətləri azalıb, qlobal bazarlarda isə müsbət dinamika müşahidə olunub.
Bununla belə, razılaşmanın tam mətni hələ açıqlanmadığı üçün bir sıra məsələlər açıq qalır. Xüsusilə Hörmüz boğazında uzunmüddətli təhlükəsizlik, İranın nüvə proqramı üzərində yoxlama mexanizmi, Livandakı atəşkəs və İsrailin mövqeyi G7 sammitinin əsas müzakirə mövzuları olaraq qalır.
