ABŞ Prezidenti Donald Tramp hər yetkin ABŞ vətəndaşına 5 000 dollar məbləğində “Trump Dividend” ödənilməsi ilə bağlı vədini yenidən təsdiqləyərək proqramın həyata keçiriləcəyini bildirib. Bununla belə, ödənişlərin verilməsi hələ hüquqi və büdcə baxımından təsdiqlənmiş qərar deyil.
MSNews.az xəbər verir ki, Tramp sentyabrın 11-də “Truth Social” hesabında paylaşdığı mesajda ölkəyə daxil olan investisiyalar və iqtisadi inkişaf hesabına 5 000 dollarlıq ödənişin mümkün olduğunu bildirib.
Tramp yazıb ki, onun planını tənqid edən demokratlar bunun heç vaxt baş verməyəcəyinə ümid edirlər, lakin “bu baş verəcək”. O əlavə edib:
“Mən nəsə deyirəmsə, bunu ciddi şəkildə nəzərdə tuturam. 5 000 dollarlıq dividend ödəniləcək, çünki ölkəmizin xalqı buna layiqdir.”
Trampın paylaşımını “CNN” də təsdiqləyərək qeyd edir ki, prezident hazırda proqramın dəqiq maliyyələşmə mənbəyini açıqlamayıb.
Tramp bu vədi ilk dəfə sentyabrın 9-da Dallasda Respublikaçılar Partiyasının aralıq seçkilər qurultayında açıqlayıb. O bildirib ki, respublikaçılar noyabrın 3-də keçiriləcək seçkilərdə həm Nümayəndələr Palatasına, həm də Senata nəzarəti saxlayarsa, hər yetkin ABŞ vətəndaşına 5 000 dollar ödəniləcək. “Reuters”in məlumatına görə, Tramp ödənişlərin ABŞ daxilində xərclənməsini də şərt kimi göstərib.
Ağ Ev də “Trump Dividend” proqramını ayrıca təqdim edərək ödənişin hər yetkin ABŞ vətəndaşına nəzərdə tutulduğunu və onun respublikaçıların Konqresə nəzarəti saxlamasından asılı olduğunu təsdiqləyib. Buna görə bəzi paylaşımlarda işlədilən “ABŞ-da yaşayan bütün yetkin şəxslər” ifadəsi dəqiq deyil — söhbət Trampın açıqlamasında ABŞ vətəndaşlarından gedir.
Planın əsas problemi onun maliyyələşdirilməsidir. ABŞ-da təxminən 240 milyon yetkin vətəndaşa 5 000 dollar ödənilməsi federal büdcəyə təxminən 1,2 trilyon dollara başa gələ bilər. “Reuters” qeyd edir ki, belə ödəniş üçün Konqresin vəsait ayırması tələb olunur və prezident bu məbləği təkbaşına xərcləmək səlahiyyətinə malik deyil.
Vitse-prezident Cey Di Vens mümkün maliyyə mənbələrindən biri kimi gömrük tariflərindən əldə olunan gəlirləri göstərib. Lakin Konqresin Büdcə İdarəsinin hesablamalarına əsasən, cari maliyyə ilində tariflərdən əldə olunan təxminən 167 milyard dollar 1,2 trilyon dollarlıq proqramı maliyyələşdirmək üçün kifayət etmir.
Plan Respublikaçılar Partiyası daxilində də birmənalı qarşılanmayıb. Bəzi respublikaçı konqresmenlər bu qədər böyük məbləğin iqtisadiyyata daxil edilməsinin inflyasiyanı və dövlət borcunu artıra biləcəyini bildiriblər. Digər partiya üzvləri isə birbaşa ödənişlərin seçicilərin maliyyə vəziyyətinə kömək edəcəyini müdafiə edirlər.
Tramp paylaşımında 2025-ci ildə ABŞ hərbçilərinə verilmiş 1 776 dollarlıq “Warrior Dividend” ödənişini də nümunə göstərib. Həmin ödəniş həqiqətən təxminən 1,5 milyon hərbçiyə verilib. Lakin “Associated Press”in araşdırmasına görə, vəsait Trampın əvvəl iddia etdiyi kimi tarif gəlirlərindən deyil, Konqresin “One Big Beautiful Bill Act” çərçivəsində əvvəlcədən ayırdığı hərbi mənzil vəsaitinin bir hissəsinin yönləndirilməsi hesabına maliyyələşdirilib.
Beləliklə, Tramp 5 000 dollarlıq ödəniş vədindən geri çəkilməyib və onun həyata keçiriləcəyini açıq şəkildə təkrar edib, lakin bu, hələ ABŞ hökumətinin maliyyələşdirilmiş və hüquqi qüvvəyə minmiş proqramı deyil. Bunun üçün Konqresin razılığı, maliyyələşmə mənbəyi və konkret icra mexanizmi müəyyənləşdirilməlidir.
