Litvanın kurort şəhəri Palanqadan tutmuş Zelenoqradadək SSRİ-də modernizmin 12 ən böyük layihəsi mövcuddur. Memarlıq araşdırmaçıları, xüsusilə Yuri Qroşev, “Sovet modernizmi” səhifəsində Moskvadan kənarda inşa edilmiş modern tikililər barədə məlumatlar paylaşıb. Bu siyahıya Bakıda inşa edilmiş binalar da daxildir.
Stalindən sonrakı dövrdə SSRİ memarlığı qərbdə maraqla qarşılanmasına baxmayaraq, ölkə daxilində natamam hesab edilirdi. 1960-cı illərdə avanqard stil dünya memarlığında dəbdə idi; Korbuzyenin 1920-30-cu illərdəki üslubu yenidən populyarlaşmışdı. SSRİ-də isə plan iqtisadiyyatının geriliyi fonunda modernizm şəhərsalma və ictimai obyektlərdə – yay kafeləri, rəqs meydançaları, avtobus dayanacaqları və hətta vertolyot stansiyalarında – özünü göstərirdi.
Bakı dənizkənarı bulvarında 1962-ci ildə tikilən “Vertolyot” stansiyası memarlar V.Şulqin və R.Şarifov tərəfindən layihələndirilmişdi. Bu stansiyanın nazik divarlı mürəkkəb konfiqurasiyası dəmir-betondan hazırlanmış və Bişkek, Meksika kimi şəhərlərdə oxşar simvolik formalar mövcuddur.
Bakı şəhəri dəniz kənarı bulvarda “Mirvari” restoranı
1962-ci ildə tikilən bu obyektin memarları V.Şulqin və R.Şarifovdur. Tikintinin simvolik formasına oxşar obyektlər Bişkek və Meksikada var. Bunu ilk yaradan İspan memar və mühəndis Felix Candeladır. Əlbəttə, ideyadan başqaları da bəhrələnib. Şulqin Bakı restoranının nazik divarlı mürəkkəb konfiqurasiyasını dəmir-betondan istifadə etməklə hazırlayıb.
Bakıda “Turist” mehmanxanası
“Turist” mehmanxanası, 1974-cü ildə V.Şulqin və E.Melxisedekov tərəfindən tikilmiş və konstruksiyada K.Kərimov və Q.Şamilov iştirak etmişdir. Bina Sovet dövründə Korbyuze adına fransız mükafatına layiq görülmüş, fasad dekorativ kölgə barmaqlıqları və milli ornamentlərlə zənginləşdirilmişdi. Həyətdə isə keramika və mozaika ilə bəzədilmiş fəvvarə yerləşirdi. Mehmanxana 2004-cü ildə ləğv edilib, birinci mərtəbəyə qədər sökülsə də, tam dağıdılmayıb; indi yerində avtomobil dayanacağı fəaliyyət göstərir.
Bakıda bu modernist binaların əhəmiyyəti yalnız estetik deyil; onlar həm də SSRİ memarlığının unudulmuş mirasını, xalqın gündəlik həyatında istifadəyə verilmiş innovativ dizayn nümunələrini göstərir.
