Şotlandiya parlamenti Böyük Britaniyadan müstəqilliklə bağlı yeni referendumun keçirilməsi üçün lazımi səlahiyyətlərin Londondan Edinburqa verilməsini dəstəkləyib. Holirudda keçirilən səsvermədə 72 deputat təşəbbüsün lehinə, 55 deputat isə əleyhinə səs verib. Səsvermədən sonra Şotlandiya hökuməti Böyük Britaniya hökumətindən “Scotland Act 1998″ çərçivəsində “Section 30 order” qəbul edərək referendum səlahiyyətinin Şotlandiya parlamentinə ötürülməsini tələb etməyə hazırlaşır.
Təşəbbüs Şotlandiyanın birinci naziri və Şotlandiya Milli Partiyasının — SNP-nin lideri Con Suinni tərəfindən irəli sürülüb. Parlamentdə “Ambitious for Scotland” adlı debat çərçivəsində təqdim olunan sənəddə Şotlandiya xalqının ölkənin gələcəyi ilə bağlı qərarları özü verməli olduğu, bu mandatın isə London tərəfindən tanınmalı olduğu vurğulanıb.
SNP bu təşəbbüsü son regional seçkilərin nəticələri ilə əsaslandırır. “The Guardian” yazır ki, Con Suinni seçkilərdən sonra Böyük Britaniya hökumətini Şotlandiyaya “daha böyük hörmət” göstərməyə çağırıb. Onun partiyası Şotlandiya parlamentində ardıcıl beşinci dəfə ən böyük siyasi qüvvə olaraq qalıb və bu nəticəni müstəqillik kursuna verilən demokratik dəstəyin təsdiqi kimi təqdim edir.
Bununla belə, London yeni referendumun keçirilməsinə qarşı çıxır. “Brussels Times”ın məlumatına görə, Dauninq Strit Şotlandiya parlamentinin müraciətindən dərhal sonra ikinci müstəqillik referendumu ideyasını dəstəkləmədiyini bildirib. Böyük Britaniya hökuməti daha əvvəl də konstitusiya məsələlərinin Vestminsterin səlahiyyətində olduğunu və Şotlandiyanın birtərəfli qaydada belə referendum keçirə bilməyəcəyini vurğulamışdı.
Hüquqi baxımdan məsələ hələ də Londonun razılığından asılıdır. Şotlandiya parlamentinin qəbul etdiyi sənəd siyasi mandat yaratsa da, referendumun keçirilməsi üçün birbaşa hüquqi icazə vermir. 2022-ci ildə Böyük Britaniya Ali Məhkəməsi Şotlandiya parlamentinin Vestminsterin razılığı olmadan müstəqillik referendumu haqqında qanun qəbul edə bilməyəcəyi qənaətinə gəlmişdi. “Institute for Government” də qeyd edir ki, 2014-cü ildə keçirilmiş əvvəlki referendumda seçicilərin 55 faizi müstəqilliyə qarşı, 45 faizi isə lehinə səs vermişdi.
Beləliklə, Şotlandiya parlamentinin son qərarı müstəqillik məsələsini yenidən siyasi gündəmin mərkəzinə çıxarsa da, ikinci referendumun real keçirilməsi hələ də Böyük Britaniya hökumətinin razılığından asılıdır. Suinni və SNP bunu demokratik mandat kimi təqdim edir, London isə “bir nəsildə bir dəfə” keçirilmiş 2014 referendumunun nəticəsinin qüvvədə qaldığını bildirir.
