İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun Türkiyəyə mümkün F-35 qırıcı təyyarələri satışını açıq şəkildə tənqid etməsi ABŞ Prezidenti Donald Trampın narazılığına səbəb olub.
MSNews.az xəbər verir ki, “Axios” iki Ağ Ev rəsmisinə istinadən Trampın Netanyahunun mövqeyindən ciddi şəkildə qəzəbləndiyini yazıb. Rəsmilərdən biri prezidentin müsahibəyə görə “çox əsəbiləşdiyini”, digəri isə Trampın “Bibinin bu məsələyə qarışmağa haqqı olmadığını” düşündüyünü bildirib. Bu məlumat Ağ Evin rəsmi açıqlaması deyil və anonim mənbələrə əsaslanır.
Netanyahu iyulun 6-da “Fox News” telekanalının “Fox & Friends” proqramında çıxış edərək Türkiyənin F-35 proqramına qaytarılmasına qarşı olduğunu bildirib. İsrailin baş naziri Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın siyasətini regional təhlükəsizlik üçün risk adlandırıb və Ankaraya F-35-lərin, eləcə də döyüş təyyarələri üçün mühərriklərin verilməməli olduğunu söyləyib.
Netanyahu mümkün satışın Yaxın Şərqdə hərbi qüvvələr balansını poza biləcəyini iddia edib. O, Türkiyənin İsrail və Yunanıstana qarşı mövqeyini, həmçinin HƏMAS-la münasibətlərini narahatlıq səbəbi kimi göstərib. Türkiyə tərəfi Netanyahunun bu ittihamlarına dair sözügedən materialda ayrıca mövqe bildirməyib. (Fox News)
Netanyahunun müsahibəsindən bir gün sonra Tramp Ankarada Ərdoğanla görüşərək Türkiyəyə tətbiq olunan ABŞ sanksiyalarını ləğv etməyə hazırlaşdığını və F-35 satışını nəzərdən keçirəcəyini açıqlayıb. Bununla belə, Tramp satış barədə yekun razılaşma elan etməyib.
Türkiyə 2019-cu ildə Rusiyadan S-400 hava hücumundan müdafiə sistemləri aldığına görə F-35 proqramından çıxarılıb. Hazırkı ABŞ qanunvericiliyi Ankara S-400 sistemlərinə sahib olduğu müddətdə Türkiyəyə F-35 təyyarələrinin verilməsinə mane olur. Mümkün satış Konqresdə də həm respublikaçı, həm də demokrat qanunvericilərin etirazı ilə qarşılaşır.
Gərginlik fonunda ABŞ müdafiə naziri Pit Heqsetin Netanyahu ilə Türkiyəyə mümkün F-35 satışını müzakirə etməli olduğu görüşün ləğv edildiyi də bildirilib. “Reuters” bu məlumatı israilli anonim mənbəyə əsasən yayıb, lakin görüşün məhz hansı səbəbdən ləğv edildiyi rəsmi şəkildə açıqlanmayıb.
“Axios”un məlumatına görə, Netanyahu son həftələrdə Tramp ilə yeni görüş təşkil etməyə çalışsa da, Ağ Ev belə görüşün prezidentin rəsmi cədvəlinə daxil edilmədiyini bildirib. Nəşr bunu iki lider arasında maraq ayrılıqlarının və Vaşinqtonun Netanyahuya münasibətində yaranan narazılığın göstəricisi kimi qiymətləndirir.
Beləliklə, Netanyahunun F-35 açıqlamasının Trampı qəzəbləndirdiyi barədə məlumat mövcud olsa da, bu iddia prezidentin özünün və ya Ağ Evin açıq bəyanatı ilə təsdiqlənməyib. Türkiyəyə qırıcıların satılması barədə də hələ yekun qərar qəbul olunmayıb.
