Uzun illər davam edən aşağı gəlir və maliyyə çətinlikləri orta yaşda yaddaş və informasiyanın emal sürətinin zəifləməsi, daha sonrakı yaşlarda isə beyin atrofiyasının bəzi göstəriciləri ilə əlaqələndirilib.
MSNews.az xəbər verir ki, “PsyPost” bu nəticələrin 1946-cı ildə Böyük Britaniyada doğulmuş insanları onilliklər ərzində izləyən uzunmüddətli tədqiqata əsaslandığını yazır. Araşdırmaya ümumilikdə 2759 nəfərin məlumatları daxil edilib.
Tədqiqat iştirakçılarının ailə gəlirləri 26, 43 və 53 yaşlarında qiymətləndirilib. Bu mərhələlərin ən azı ikisində gəlir səviyyəsinə görə ən aşağı 20%-lik qrupda olan şəxslər davamlı aşağı gəlirli hesab edilib. Maliyyə çətinliyi isə 36-53 yaş arasında hesabları ödəməkdə və gəlirlə dolanmaqda davamlı problem yaşayan şəxslər üzrə müəyyənləşdirilib.
53 yaşında aparılan testlər göstərib ki, davamlı maliyyə çətinlikləri yaşayan şəxslər verbal yaddaş və informasiyanın emal sürəti üzrə daha aşağı nəticələr göstəriblər. Əlaqə uşaqlıq dövründəki koqnitiv qabiliyyət, təhsil səviyyəsi və sosial-iqtisadi şərait kimi amillər nəzərə alındıqdan sonra da qalmaqda davam edib. Bu barədə araşdırmanın dərc edildiyi “Innovation in Aging” jurnalında bildirilir.
69-71 yaşlarında MRT müayinəsindən keçən daha kiçik iştirakçı qrupunda davamlı aşağı gəlirlə daha böyük beyin mədəcikləri arasında əlaqə aşkarlanıb. Beyin mədəciklərinin genişlənməsi beyin toxumasının həcminin azalmasının göstəricilərindən biri hesab olunur. Davamlı aşağı gəlirlə əlaqəli fərq orta hesabla təxminən 4,7 millilitr olub.
Əlaqə xüsusilə kişilərdə, uşaqlığını daha əlverişsiz sosial-iqtisadi şəraitdə keçirənlərdə və Alzheimer xəstəliyi riskini artıran APOE-ε4 gen variantının daşıyıcılarında daha güclü olub. Kişilərdə uzunmüddətli maliyyə çətinliyi daha sürətli ümumi beyin atrofiyası və beyin mədəciklərinin genişlənməsi ilə əlaqələndirilib.
Tədqiqatçılar mümkün mexanizmlərdən biri kimi xroniki stresi göstərirlər. Uzunmüddətli stresin iltihabi prosesləri gücləndirərək beyin sağlamlığına mənfi təsir göstərə biləcəyi məlumdur. Maliyyə problemləri eyni zamanda insanın daimi narahatlıq və zehni yüklənmə yaşamasına səbəb ola bilər. Lakin bu tədqiqat iştirakçılarda iltihabın artmasını birbaşa ölçməyib, buna görə həmin mexanizm mümkün izah kimi təqdim olunur.
Araşdırmada diqqətçəkən başqa nəticə də əldə edilib: maliyyə çətinliyi yaşayan insanların 53-69 yaş arasında verbal yaddaşı digərlərindən daha sürətlə deyil, əksinə daha yavaş zəifləyib. Müəlliflər bunu həmin şəxslərin artıq 53 yaşında daha aşağı başlanğıc göstəricilərinə malik olması ilə izah edirlər. Buna görə nəticələri sadəcə “yoxsulluq koqnitiv qocalmanı sürətləndirir” kimi təqdim etmək tam dəqiq deyil.
