Albaniyada ABŞ Prezidenti Donald Trampın kürəkəni Jared Kuşnerlə əlaqəli lüks kurort layihəsinə qarşı etirazlar genişlənir.
MSNews.az xəbər verir ki, “Reuters”in məlumatına görə, minlərlə insan Tiranada etiraz aksiyası keçirərək Albaniyanın Adriatik sahilində planlaşdırılan iri turizm layihəsinin dayandırılmasını tələb edib. Layihə Kuşnerin investisiya şirkəti “Affinity Partners”lə əlaqələndirilir və Sazan adası ilə Vjosa-Narta qorunan sahil zonasını əhatə edir.
“Reuters” yazır ki, layihənin dəyəri təxminən 1,4 milyard avro, yəni 1,6 milyard dollar olaraq qiymətləndirilir. Ərazi flamingoların, Aralıq dənizi suitilərinin və dəniz tısbağalarının yaşayış və yuvalama zonalarına yaxın yerləşdiyi üçün ekoloqlar layihənin təbiətə ciddi zərər verə biləcəyini bildirirlər.
“Associated Press”in məlumatına görə, layihə iki hissədən ibarətdir: biri Narta laqunu ərazisində sahilboyu turizm kompleksi, digəri isə yaxınlıqdakı Sazan adasında daha kiçik kurortdur. Planlara hotellər, villalar, mənzillər və marina tikintisi daxildir.
Sazan adası Albaniyanın ən mühüm strateji adalarından biri hesab olunur. “Reuters”in daha əvvəl yaydığı məlumata görə, ada uzun illər hərbi obyekt kimi istifadə olunub və hazırda lüks turizm layihəsi üçün nəzərdən keçirilir. Albaniyanın Strateji İnvestisiya Komitəsi 2024-cü ilin dekabrında Kuşnerlə əlaqəli “Atlantic Incubation Partners LLC” şirkətinin Sazan adasında 45 hektarlıq layihəsinə strateji investor statusu verib.
Bu status layihənin turizm sahəsində strateji investisiya kimi qiymətləndirilməsinə və icra prosesinin sürətlənməsinə imkan verir. “Reuters”in məlumatına görə, rəsmi qərarda layihənin təxminən 1000 iş yeri yaradacağı qeyd olunub. Dövlətin iştirakının isə Albaniya İnvestisiya Korporasiyasının daxil olacağı birgə hüquqi struktur vasitəsilə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulub.
Bununla belə, layihə Albaniyada şəffaflıq və ekoloji nəzarətlə bağlı suallar doğurub. “The Guardian” yazır ki, ölkənin aparıcı ekoloji təşkilatlarından PPNEA layihə üzrə ictimai məsləhətləşmələrin və icazə sənədlərinin yetərincə açıq təqdim olunmadığını bildirir. Təşkilat ağır texnikanın ərazidən çıxarılmasını, hasarların sökülməsini və zədələnmiş yaşayış mühitinin bərpasını tələb edir.
“Associated Press”in məlumatına görə, mayın sonlarından etibarən əraziyə ağır texnika daxil olub, giriş yolları açılıb, qumlu sahələrdə qazıntı işləri aparılıb və hasarlar quraşdırılıb. Bu addımlar yerli sakinlər və ekoloqlar arasında narazılığı daha da artırıb. Tiranada keçirilən aksiyalarda polis su şırnaqlarından istifadə edib, etirazçılarla hüquq-mühafizə orqanları arasında qarşıdurmalar qeydə alınıb.
Albaniyanın Baş naziri Edi Rama isə layihəni müdafiə edir. “Associated Press”in məlumatına görə, Rama bu investisiyanın Albaniyanın yüksək səviyyəli turizm istiqamətinə çevrilməsi baxımından vacib olduğunu bildirib və layihənin dayandırılmayacağını deyib.
Məsələ ilə bağlı hüquqi araşdırma da başlayıb. “Associated Press” Albaniyanın dövlət antikorrupsiya qurumunun layihə ilə əlaqəli araşdırma açdığını yazır. “The Guardian” isə araşdırmanın 2024-cü ildə qorunan ərazilərlə bağlı qəbul edilən qanunvericilik dəyişiklikləri ətrafında aparıldığını bildirir. Hələlik araşdırma hər hansı qanun pozuntusunun rəsmi təsdiqi kimi qiymətləndirilmir.
Son günlər sosial şəbəkələrdə Sazan adası ilə bağlı müxtəlif kəskin müqayisələr, o cümlədən Ceffri Epşteynin bədnam adası ilə paralellər aparılır. Lakin etibarlı beynəlxalq mənbələrdə layihə ilə Epşteyn işi arasında cinayət xarakterli hər hansı əlaqəni təsdiqləyən məlumat yoxdur. Bu səbəbdən belə müqayisələr hüquqi fakt yox, daha çox sosial media müzakirəsi və siyasi ritorika kimi qiymətləndirilməlidir.
Hazırda əsas mübahisə layihənin ekoloji təsirləri, qorunan ərazilərin statusu, torpaq məsələləri və qərarların nə dərəcədə şəffaf qəbul olunması ətrafında gedir. Kuşnerlə əlaqəli tərəfdaşlar isə layihənin məsuliyyətli şəkildə həyata keçiriləcəyini, yerli icmalar üçün iş yerləri və uzunmüddətli iqtisadi dəyər yaradacağını bildirirlər.
