Ermənistanın paytaxtı İrəvanda 28 May — Birinci Respublika Günü münasibətilə hərbi parad keçirilib. Respublika meydanında təşkil edilən tədbirdə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri, yeni səhra və parad forması, müxtəlif ölkələrdən alınan hərbi texnika və yerli hərbi-sənaye kompleksinin nümunələri nümayiş olunub. Ermənistan müdafiə naziri Suren Papikyan parad ərəfəsində çıxışında tədbirin “yeni görünüş, yeni silahlanma və yeni forma” ilə təqdim olunan ordu nümayişi olacağını bildirmişdi.
Paradda əsas siyasi mesajı baş nazir Nikol Paşinyan verib. O bildirib ki, Ermənistan 2026-cı ilin Respublika Gününü “tamamilə yeni tarixi şəraitdə” qeyd edir və ölkənin prioritetləri sülhün institusionallaşdırılması, dövlətin hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi, vətəndaşların təhlükəsizliyi və Ermənistanın “münaqişə dalanından sülh qovşağına” çevrilməsidir. Paşinyan ordunun yeni doktrinasını da təqdim edərək bildirib ki, Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin əsas missiyası ölkənin beynəlxalq səviyyədə tanınmış suveren ərazisini müdafiə etməkdir.
Ermənistan rəhbərliyi paradı həm də ölkənin silah təchizatında diversifikasiya xəttinin nümayişi kimi təqdim edib. Paşinyanın sözlərinə görə, tədbirdə yeddi ölkənin istehsalı olan hərbi texnika göstərilib. O, Ermənistanın beynəlxalq silah bazarına çıxış imkanlarının 2022-ci ildə Praqada Ermənistan və Azərbaycanın 1991-ci il Alma-Ata Bəyannaməsi əsasında bir-birinin ərazi bütövlüyünü tanımasından sonra genişləndiyini bildirib.
Paradda nümayiş olunan texnika Ermənistanın son illərdə Rusiya silahlarından asılılığı azaltmaq və Hindistan, Fransa, Çin, İran və digər mənbələrdən hərbi tədarükləri artırmaq siyasətini göstərib. “Azatutyun” daha əvvəl yazırdı ki, Ermənistan 2022-ci ildən sonra əsasən Hindistan və Fransadan HHM sistemləri, radarlar, reaktiv yaylım atəşi sistemləri, haubitsalar, tank əleyhinə raketlər, zirehli maşınlar, anti-dron və gecəgörmə sistemləri alıb.
Nümayişdə Çin istehsalı CH-4 Rainbow zərbə-kəşfiyyat PUA-larının təqdim edildiyi bildirilir. Bu tip PUA-lar orta hündürlükdə uzunmüddətli uçuş qabiliyyətinə malik sistemlər kimi tanınır və kəşfiyyatla yanaşı yüksək dəqiqlikli sursatların daşınması üçün də istifadə oluna bilər. Ermənistan mediasında bu sistemlərin nümayişi paradın əsas texniki yeniliklərindən biri kimi təqdim edilib.
Fransa istiqamətindən paradda “Bastion” zirehli maşınları, “CAESAR” tipli 155 mm-lik özüyeriyən artilleriya qurğuları, “Thales Ground Master 200″ radarları və “Mistral” qısa mənzilli zenit-raket komplekslərinin nümayiş olunduğu bildirilir. Fransa istehsalı sistemlərin parad meydanında görünməsi Ermənistanın Parislə hərbi-texniki əməkdaşlığının son illərdə artdığını göstərən əsas simvollardan biri kimi qiymətləndirilir.
Hindistan istehsalı silahlar da paradda ayrıca blok kimi diqqət çəkib. Nümayişdə ATAGS 155 mm-lik yedəkli haubitsalar, “Pinaka” çoxlüləli reaktiv yaylım atəşi sistemləri, anti-dron və radioelektron mübarizə vasitələrinin göstərildiyi bildirilir. Bu sistemlər Ermənistan ordusunun artilleriya və uzaqmənzilli zərbə imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm hesab olunur.
Rusiya istehsalı texnikalar arasında “Tor-M2KM” qısa mənzilli zenit-raket kompleksləri və “TOS-1A” “Solntsepyok” ağır odsaçan sistemləri nümayiş olunub. Eyni zamanda, bəzi mənbələr Rusiyanın “Pole-21″ radioelektron mübarizə sistemlərinin də ilk dəfə parada çıxarıldığını yazır.
Paradda İran istehsalı “AD-08 Majid” qısa mənzilli HHM sistemlərinin də göstərildiyi iddia olunur. Bu sistemlər mayın 25-də parad məşqi zamanı da görüntülənmişdi. Eyni mənbə sistemlərin 2024-cü ildə İran və Ermənistan arasında bağlandığı iddia olunan gizli silah müqaviləsi çərçivəsində tədarük oluna biləcəyini qeyd edir, lakin bu məsələ rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib.
Yerli hərbi-sənaye məhsullarına da xüsusi yer ayrılıb. Paşinyan bildirib ki, 2022-ci ildən bəri Ermənistan hökuməti hərbi-sənaye kompleksinə təxminən 170 milyard dram investisiya yatırıb və yerli müdafiə sənayesi beynəlxalq bazara çıxmaq istiqamətində “ilk, lakin inamlı addımlarını” atır.
Yerli istehsal kimi təqdim olunan sistemlər arasında “Pçela-1” PUA-ları, “Dyavol-K” pilotsuz aviasiya kompleksi, “Qrom-2” çoxfunksiyalı buraxılış sistemi, “Atlant” texnoloji sistemi, “Razdan” və “Sevan” mobil minaatanları, “Nizak” tank əleyhinə idarə olunan raket kompleksləri, “Tuman” və “Sard” radioelektron mübarizə vasitələri, həmçinin “Volk” adlı dördayaqlı kəşfiyyat-zərbə robot platformaları göstərilib. Bu sistemlərin bir qisminin kəşfiyyat, patrul, müşahidə, PUA-ların basdırılması və atəş dəstəyi üçün nəzərdə tutulduğu bildirilir.
Paradda “Erato” adlı qadın batalyonunun iştirak etdiyi, şəxsi heyətin isə ilk dəfə yeni səhra və parad formasında addımladığı qeyd olunur. Tədbir Ermənistanın müstəqilliyi, dövlətçiliyi və suverenliyi uğrunda həlak olanların xatirəsinin bir dəqiqəlik sükutla yad edilməsi, artilleriya yaylımı, aviasiyanın İrəvan üzərində uçuşu və sonda uşaqların sülh göyərçinləri ilə keçidi ilə tamamlanıb.
Beləliklə, İrəvandakı parad Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən təkcə hərbi texnika nümayişi yox, həm də yeni təhlükəsizlik doktrinasının, silah tədarükündə diversifikasiyanın və yerli müdafiə sənayesinin təqdimatı kimi qurulub. Paşinyan bu tədbiri “vətəndaşlara hesabat” adlandıraraq Ermənistan ordusunun yeni ideologiya, yeni silahlanma və yeni görünüşlə təqdim edildiyini vurğulayıb.
