İran xarici işlər naziri Abbas Araqçi bildirib ki, Hörmüz boğazı atəşkəsin qalan müddəti ərzində bütün kommersiya gəmilərinin keçidi üçün tam açıq elan olunub. Onun sözlərinə görə, keçid İranın Limanlar və Dənizçilik Təşkilatının əvvəlcədən elan etdiyi razılaşdırılmış marşrut üzrə həyata keçiriləcək. Bu açıqlama Araqçinin sosial şəbəkə paylaşımında yer alıb və beynəlxalq media tərəfindən də təsdiqlənib.
MSNews.az xəbəri Abbas Araqçinin “X” platformasındakı paylaşımına və “Reuters”-ə istinadən verir.
ABŞ prezidenti Donald Tramp da daha sonra bəyan edib ki, İran Hörmüz boğazının “tam açıq” olduğunu elan edib və keçid üçün hazır vəziyyətə gətirilib.
Bununla belə, Tramp vurğulayıb ki, ABŞ-ın yalnız İrana yönəlmiş dəniz blokadası Tehranla yekun razılaşma əldə olunana qədər qüvvədə qalacaq.
Yeni rejim yalnız kommersiya gəmilərinə şamil olunur. Hərbi gəmilər bu çərçivədən kənarda qalır, kommersiya keçidləri isə İranın təhlükəsiz hesab etdiyi və əvvəlcədən koordinasiya edilən dəniz zolaqları üzrə həyata keçirilməlidir. Bu səbəbdən boğazın “tam açıq” elan olunmasına baxmayaraq, keçid rejimi praktikada yenə də müəyyən təhlükəsizlik nəzarəti altında qalır.
Qərar regionda gərginliyin nisbətən azalması fonunda verilib. Bu addım ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə edilmiş 10 günlük atəşkəs dövründə atılıb və qlobal enerji bazarları tərəfindən mühüm siqnal kimi qarşılanıb. Hörmüz boğazı dünya neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz daşımalarının ən vacib marşrutlarından biri hesab olunur.
Bununla yanaşı, vəziyyətin tam sabitləşdiyini söyləmək hələ tezdir. Gəmiçilik şirkətləri boğazdan keçidlə bağlı əlavə izahatlar istəyir, sularda mina təhlükəsi ilə bağlı narahatlıqlar isə qalmaqdadır. Tramp da “Reuters”-ə bildirib ki, İran ABŞ-ın köməyi ilə dəniz minalarını çıxarır və ya çıxarma prosesini davam etdirir.
Ağ ev rəhbəri əlavə edib ki, ABŞ və İran zənginləşdirilmiş uranın çıxarılması və geri qaytarılması məsələsi üzərində işləyir. Tramp bu prosesi “rahat tempdə” aparmaq istədiyini deyib və mümkün yekun razılaşmanın yaxın vaxtlarda əldə oluna biləcəyinə işarə vurub.
Beləliklə, hazırkı mərhələdə formalaşan mənzərə budur: Hörmüz boğazı kommersiya daşımaları üçün yenidən açılır, lakin ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi dəniz blokadası hələ ləğv olunmayıb. Vaşinqton və Tehran arasında razılaşma istiqamətində təmaslar davam etsə də, boğaz ətrafında təhlükəsizlik və logistika riskləri tam aradan qalxmayıb.
