İldə cəmi iki dəfə tətbiq edilən “lenakapavir” preparatı İİV-ə yoluxma riskini kəskin azaldan uzunmüddətli profilaktika vasitəsi kimi istifadəyə verilib.
MSNews.az xəbər verir ki, ABŞ-nin Qida və Dərman Administrasiyası 2025-ci il iyunun 18-də “Yeztugo” ticarət adı altında təqdim olunan lenakapaviri yoluxmadan əvvəl profilaktika — PrEP vasitəsi kimi təsdiqləyib. Preparat cinsi yolla İİV-1-ə yoluxma riski olan, çəkisi azı 35 kiloqram təşkil edən böyüklər və yeniyetmələr üçün nəzərdə tutulub. Onun istifadəsinə başlamazdan əvvəl şəxsin İİV-ə yoluxmadığı laboratoriya müayinəsi ilə təsdiqlənməlidir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 2025-ci il iyulun 14-də lenakapavirin ildə iki dəfə inyeksiya şəklində əlavə PrEP seçimi kimi tətbiqini tövsiyə edib. Təşkilat preparatın gündəlik həbləri qəbul etməkdə çətinlik çəkən, tibbi xidmətə çıxışı məhdud olan və ya İİV profilaktikası ilə bağlı ayrı-seçkilikdən çəkinən insanlar üçün mühüm alternativ ola biləcəyini bildirib.
Preparatın effektivliyi iki genişmiqyaslı klinik tədqiqatda qiymətləndirilib. “PURPOSE 1” sınağında lenakapavir qəbul edən 2134 qadın arasında İİV-ə yoluxma halı qeydə alınmayıb. Bu nəticə gündəlik qəbul edilən “Truvada” preparatı ilə müqayisədə yoluxma riskinin 100 faiz azalması kimi qiymətləndirilib.
“PURPOSE 2” tədqiqatında isə lenakapavir qəbul edən 2179 iştirakçı arasında iki yoluxma halı müəyyən edilib. Preparatın yoluxma riskini gündəlik “Truvada” ilə müqayisədə 89 faiz, tədqiqat iştirakçılarının yaşadığı mühitdə gözlənilən yoluxma səviyyəsi ilə müqayisədə isə təxminən 96 faiz azaltdığı bildirilib.
Bununla belə, lenakapavir İİV-ə qarşı peyvənd deyil və artıq yaranmış infeksiyanı sağaltmır. FDA-nın təlimatında preparatın hər bir halda yoluxmanın qarşısını almadığı və maksimum qoruyuculuğun ilk dozadan nə qədər sonra yarandığının dəqiq bilinmədiyi vurğulanır. Preparat digər cinsi yolla keçən infeksiyalardan da qorumur.
İnyeksiyadan əvvəl və sonrakı hər altı aylıq dozadan öncə İİV testi aparılmalıdır. İİV-ə yoluxmuş, lakin bundan xəbərsiz olan şəxsin preparatı təkbaşına istifadə etməsi virusda dərman müqavimətinin yaranmasına səbəb ola bilər. Dozaların gecikdirilməsi də qoruyuculuğu zəiflədə və yoluxma riskini artıra bilər.
Klinik sınaqlarda ən çox qeydə alınan əlavə təsirlər inyeksiya yerində ağrı, şişkinlik və düyünlərin yaranması, eləcə də baş ağrısı və ürəkbulanma olub. Reaksiyaların əksəriyyəti yüngül və ya orta dərəcəli qiymətləndirilib.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının 2026-cı ilin iyulunda yaydığı məlumata görə, lenakapavirin tətbiqinə artıq 10 ölkədə başlanılıb, daha 14 ölkədə isə istifadəyə verilməsi planlaşdırılır. Buna baxmayaraq, preparatın əlçatanlığı, qiyməti və milli səhiyyə sistemlərinə daxil edilməsi ölkələr üzrə fərqlənir.
