Smartfonların və yüksək sürətli mobil internetin yayılması dünyada doğum səviyyəsinin azalmasını sürətləndirən amillərdən biri kimi müzakirə olunur. ABŞ-ın Sinsinnati Universitetindən iqtisadçılar Natan Hadson və Hernan Moskoso Boedo yeni araşdırmada doğum səviyyəsinin azalması ilə 4G mobil şəbəkələrinin yayılması arasında əlaqə olduğunu bildiriblər. Universitetin məlumatına görə, tədqiqat ABŞ və Böyük Britaniyada 4G şəbəkələrinin tətbiqi ilə doğum göstəricilərindəki dəyişiklikləri müqayisə edib.
Araşdırmanın əsas nəticəsinə görə, yüksək sürətli mobil internetin daha erkən yayıldığı bölgələrdə doğum sayı da daha tez və daha sürətlə azalıb. Müəlliflər bunu smartfonların gənclərin vaxt keçirmə, ünsiyyət qurma və sosial əlaqə yaratma formasını dəyişməsi ilə izah edirlər. Onların fikrincə, rəqəmsal platformalar canlı ünsiyyəti azaldıb və bu da gənclər arasında münasibətlərin, cütləşmənin və nəticədə doğum göstəricilərinin azalmasına təsir edə bilər.
Tədqiqatda qeyd olunur ki, yeniyetmələr arasında doğum səviyyəsində qlobal eniş təxminən 2007-ci ildən başlayaraq sürətlənib. Müəlliflər bunu təkcə iqtisadi faktorlarla deyil, smartfonların gündəlik sosial davranışlara təsiri ilə əlaqələndirirlər. Araşdırmada ABŞ-da 2007–2024-cü illər arasında 15–19 yaşlı qadınlar arasında doğum səviyyəsinin 71 faiz, 20–24 yaş qrupunda isə 43 faiz azaldığı göstərilir.
Sinsinnati Universiteti bildirir ki, bu iş hələ erkən mərhələli sosial elmi araşdırmadır və SSRN platformasında yayımlanıb. Bu səbəbdən nəticələr doğum səviyyəsinin azalmasının yeganə səbəbinin smartfonlar olduğu kimi yox, rəqəmsal texnologiyaların sosial davranışlar üzərindən mühüm təsir göstərə biləcəyi istiqamətində qiymətləndirilməlidir.
“The Financial Times” da mövzu ilə bağlı araşdırmasında doğum göstəricilərinin təkcə ABŞ və Böyük Britaniyada deyil, bir çox ölkədə eyni dövrdə enməyə başladığını qeyd edib. Nəşr bu tendensiyanın mənzil problemi, iqtisadi qeyri-müəyyənlik, gender münasibətlərində dəyişikliklər və rəqəmsal texnologiyaların sosial həyata təsiri kimi bir neçə amilin birlikdə nəticəsi ola biləcəyini yazır.
Beləliklə, smartfonlar və 4G doğum səviyyəsinin azalmasının tək səbəbi kimi təqdim edilmir. Lakin yeni tədqiqatlar göstərir ki, rəqəmsal texnologiyalar gənclərin canlı ünsiyyətini, sosiallaşma vərdişlərini və münasibət qurma dinamikasını dəyişərək demoqrafik proseslərə də təsir göstərə bilər.
