Pnevmokokk bakteriyasının — Streptococcus pneumoniae — əsasən öskürək, asqırma və tənəffüs ifrazatları ilə yayıldığı məlumdur. Lakin Böyük Britaniyada aparılan araşdırma göstərib ki, bakteriyanın burun boşluğuna keçməsində çirkli əllərlə buruna toxunmaq, burunu ovuşdurmaq və ya burun qurdalamaq da rol oynaya bilər. ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi də pnevmokokkların tənəffüs ifrazatları — məsələn, tüpürcək və burun seliyi ilə birbaşa təmas zamanı yayıla bildiyini bildirir.
Liverpul alimlərinin “European Respiratory Journal”da dərc olunan tədqiqatında 40 sağlam könüllü iştirak edib. Könüllülər dörd qrupa bölünüb: bir qrup pnevmokokk olan yaş məhlul sürtülmüş əli iyləyib, digər qrup qurudulmuş bakteriya izini iyləyib, üçüncü və dördüncü qruplar isə yaş və ya qurudulmuş bakteriya ilə təmas etmiş barmaqla buruna toxunub. Nəticələr göstərib ki, bakteriya əl-burun təması ilə buruna keçə bilir.
Araşdırmaya görə, ən çox bakteriya keçidi “yaş barmaqla buruna toxunma” qrupunda qeydə alınıb. Yaş bakteriya nümunələrində ötürülən bakteriya miqdarı daha yüksək olub, lakin qurudulmuş nümunələrdə də bakteriya tamamilə yox olmayıb. Bu nəticə xüsusilə uşaqlar üçün vacib hesab olunur, çünki uşaqlar həm burun və ağız nahiyəsinə daha çox toxunur, həm də pnevmokokk daşıyıcılığı onlarda daha geniş yayılır.
Bununla belə, “burun qurdalamaqdan 1,3 milyon insan ölür” kimi təqdim edilən iddia düzgün ifadə olunmur. Tədqiqatçılar pnevmokokk infeksiyalarının dünyada ciddi ölüm səbəbi olduğunu qeyd etsələr də, bu rəqəm birbaşa burun qurdalamaqla bağlı ölüm sayı kimi göstərilməyib. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə hər il təxminən 1 milyon uşaq pnevmokokk xəstəliklərindən həyatını itirir; bu, bakteriyanın yaratdığı ağır infeksiyalara aiddir, konkret olaraq burun qurdalamağa yox.
Pnevmokokk bəzən sağlam insanların burun və boğazında xəstəlik yaratmadan qala bilər. Lakin bəzi hallarda bu bakteriya pnevmoniya, meningit və sepsis kimi ağır xəstəliklərə səbəb ola bilər. Risk qrupu xüsusilə azyaşlı uşaqlar, yaşlılar və immun sistemi zəif olan şəxslərdir. Buna görə mütəxəssislər əl gigiyenasının qorunmasını, uşaqların oyuncaqlarının təmiz saxlanmasını və burun-ağız nahiyəsinə çirkli əllə toxunmamağı vacib profilaktik tədbir kimi vurğulayırlar.
