ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens fevralın 9-da Ermənistana rəsmi səfərə gəlib. Zvartnots beynəlxalq hava limanında ali qonağı parlamentin spikeri Alen Simonyan qarşılayıb.
Daha sonra Cey Di Vens Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla görüşüb və tərəflər mülki nüvə energetikası üzrə əməkdaşlığa dair “123” sazişi istiqamətində danışıqların tamamlanmasını rəsmiləşdirən sənədlər imzalayıblar. Beynəlxalq agentliklərin yazdığına görə, bu çərçivə ABŞ texnologiyasının və avadanlığının ötürülməsi üçün hüquqi baza yaradır və Ermənistanın köhnəlmiş enerji infrastrukturunun, o cümlədən Metsamor AES-in gələcəkdə əvəzlənməsi ilə bağlı seçimlərində ABŞ-ı əsas tərəfdaşlardan birinə çevirir.
Səfər həm də Vaşinqtonun Cənubi Qafqazda sülh gündəmini irəli aparmaq niyyəti ilə izah olunur. “AP” və “Reuters”-in məlumatlarında vurğulanır ki, Vensin regional gündəmində “TRIPP” (Trump Route for International Peace and Prosperity) adlı tranzit və infrastruktur təşəbbüsü də yer alır; ABŞ bunu ticarət, enerji və nəqliyyat axınlarının genişlənməsi baxımından strateji layihə kimi təqdim edir.
Müzakirələrin ən çox səs-küy doğuran hissəsi “9 milyard dollar” rəqəmi oldu. “Reuters” bu məbləğin “birbaşa hədiyyə” kimi yox, ABŞ-dan mümkün ixrac və uzunmüddətli kommersiya müqavilələri kontekstində səsləndiyini yazır: ilkin mərhələdə 5 milyard dollar həcmində potensial tədarük və daha sonra yanacaq və xidmətlər üzrə təxminən 4 milyard dollarlıq paket gündəmə gətirilir. Yəni söhbət, ümumi məntiqə görə, böyük enerji layihəsinin satınalma–quraşdırma–istismar xəttinə bənzər kommersiya çərçivəsindən gedir.
Digər diqqətçəkən mövzu təhlükəsizlik və texnologiya əməkdaşlığıdır. “AP”, səfər çərçivəsində ABŞ-ın Ermənistan üçün texnoloji ixracı və bəzi pilotsuz sistemlərin gündəmdə olduğunu qeyd edir. Bu kontekstdə mətbuatda adı keçən platformalardan biri də “Shield AI” şirkətinin MQ-35 V-BAT vertikal qalxma-enmə (VTOL) dronudur; açıq mənbələrdə bu sistemin ABŞ silahlı qüvvələrində istifadə edildiyi və ayrı-ayrı tərəfdaşlara ixrac olunduğu göstərilir.
