Qırmızı dəniz və Ədən körfəzi ətrafında təhlükəsizlik mənzərəsi yeni mərhələyə daxil olur. Media və beynəlxalq təhlükəsizlik mənbələrinin məlumatlarına görə, Yəməndəki husilər Somalinin “Əş-Şəbab” qruplaşması ilə kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi, silah təchizatı, logistika və dəniz marşrutlarında fəaliyyətlərin əlaqələndirilməsi məsələlərini müzakirə edir.
Siyasi araşdırmaçı Pərviz Əliyevin fikrincə, bu proses artıq yalnız Yəmən və Bab əl-Məndəb boğazı ilə məhdudlaşmır. O hesab edir ki, regionda “Qırmızı dənizin hər iki tərəfində tədricən vahid qeyri-sabitlik məkanı formalaşır”.
Araşdırmaçının sözlərinə görə, indiyə qədər əsas diqqət husilərin Qırmızı dənizdə gəmiçilik üçün yaratdığı risklərə yönəlmişdi. Lakin indi Afrika sahillərinin də bu təhlükəsizlik arxitekturasına cəlb olunması vəziyyəti daha mürəkkəb edir.
Pərviz Əliyev bildirir ki, əgər husilər Somali qaçaqmalçılığı marşrutlarına və yerli logistika şəbəkələrinə, Somali yaraqlıları isə dron texnologiyası və müasir rabitə imkanlarına çıxış əldə edərsə, gəmiçilik üzərində təzyiq daha sistemli xarakter ala bilər. Onun sözlərinə görə, qlobal gəmiçilik şirkətləri üçün risk yalnız marşrutun tam bağlanması deyil, həm də sığorta tariflərinin artması, daşınma xərclərinin yüksəlməsi və marşrutların uzunmüddətli qeyri-sabitliyidir.
“Gözümüzün qarşısında Hörmüz boğazından Ədən körfəzi və Bab əl-Məndəbdən keçərək Şərqi Afrikaya qədər qeyri-sabitlik qövsü formalaşır”, — deyə Pərviz Əliyev vurğulayır.
Onun fikrincə, bu qövs Asiya və Avropa arasında ticarətin mühüm hissəsinin keçdiyi strateji məkanları əhatə edir. Buna görə də dəniz dayaq nöqtələri üzərində nəzarət artıq enerji yataqları üzərində nəzarət qədər ciddi geosiyasi təsir vasitəsinə çevrilir.
Pərviz Əliyev hesab edir ki, Qırmızı dəniz ətrafında baş verənlər qlobal logistika uğrunda mübarizənin yeni dünya düzənində əsas elementlərdən birinə çevrildiyini göstərir.
“Bu gün dəniz dayaq nöqtələri üzərində nəzarət neft yataqları üzərində nəzarətdən heç də az təsir göstərmir”, — deyə siyasi araşdırmaçı qeyd edir.
Beləliklə, husilər və “Əş-Şəbab” arasında mümkün koordinasiya yalnız regional təhlükəsizlik məsələsi deyil. Bu, qlobal ticarət marşrutları, sığorta bazarı, enerji daşımaları və Asiya–Avropa logistika xətti üçün daha geniş geoiqtisadi risklər yarada bilər.
