ABŞ prezidenti Donald Trampın “Sülh Şurası” tərəfindən hazırlanmış yeni plan HƏMAS-ın Qəzzada silahları mərhələli şəkildə təhvil verməsini və yeraltı tunel şəbəkəsinin məhv edilməsinə razılıq verməsini nəzərdə tutur.
“Reuters” agentliyinin iki fələstinli rəsminin təqdim etdiyi sənəd mətninə istinadən yaydığı məlumata görə, proses beş mərhələdən ibarətdir və ümumilikdə səkkiz ay davam etməlidir.
Sənədə əsasən, ilk 15 gündə Qəzzanın İdarə Edilməsi üzrə Milli Komitə, yəni NCAG, idarəçiliyi öz üzərinə götürəcək və silahların toplanmasına hazırlıq başlayacaq. Daha sonra, 16-cı gündən 60-cı günə qədər İsrail nəzarət etdiyi ərazilərdən ağır silahlarını çıxarmalı, paralel olaraq beynəlxalq təhlükəsizlik qüvvələri yerləşdirilməlidir.
Planın növbəti mərhələsində, 30-cu gündən 90-cı günə qədər HƏMAS bütün ağır silah və hərbi texnikanı NCAG-a təhvil verməli, bütün tunellərin, partlayıcı maddələrin və digər hərbi infrastrukturun məhv edilməsinə icazə verməlidir. 91-ci gündən 250-ci günə qədər isə NCAG-ın polis qüvvələri qalan silahları toplayacaq və qeydiyyata alacaq, İsrail qüvvələri də mərhələli şəkildə geri çəkilməyə başlayacaq. Yekun yoxlamadan sonra Qəzzada silah qalmadığı təsdiqlənərsə, təhlükəsizlik perimetri istisna olmaqla, İsrail qoşunlarının tam çıxarılması və genişmiqyaslı bərpa işlərinin başlanması nəzərdə tutulur.
Sənədin əsas prinsipi “vahid hakimiyyət, vahid qanun, vahid silah” formuludur. Bu prinsipə görə, yalnız NCAG tərəfindən səlahiyyət verilmiş şəxslər silah daşıya bilər, bütün digər silahlı qruplar isə hərbi fəaliyyəti dayandırmalıdır.
Tərksilah prosesinə nəzarət üçün ayrıca yoxlama mexanizmi yaradılması planlaşdırılır. Sənədə görə, bu prosesə “Sülh Şurası”nın xüsusi elçisi Nikolay Mladenovun rəhbərlik etdiyi komitə nəzarət etməlidir. Bununla yanaşı, plan artıq fələstinli qruplar arasında narahatlıq da yaradıb. HƏMAS tərəfi silahların təhvil verilməsi ideyasını nəzərdən keçirsə də, İsrailin öhdəliklərinə dair zəmanətlərin zəif olmasından və prosesin siyasi gələcək məsələlərini arxa plana atmasından narazıdır.
Beləliklə, sənəd Qəzzada müharibədən sonrakı idarəetmə modelini təhlükəsizlik məsələsi üzərində qurur və yenidənqurma prosesini birbaşa demilitarizasiya ilə bağlayır. Amma HƏMAS-ın tam razılığı, İsrailin bütün mərhələlər üzrə öhdəlikləri və beynəlxalq zəmanətlərin necə işləyəcəyi hələ də planın ən mübahisəli hissələri olaraq qalır. Bu son qiymətləndirmə mövcud mənbələrdəki məlumatların analitik nəticəsidir.
