ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrana qarşı daha geniş hərbi əməliyyatlara başlamaq planını hava hücumundan müdafiə raketlərinin azalması və mümkün İran cavab zərbələrinin yaradacağı risklər səbəbindən təxirə saldığı bildirilir.
MSNews.az xəbər verir ki, “The New York Times” administrasiya daxilindəki müzakirələrlə tanış mənbələrə istinadən Trampın hələlik genişmiqyaslı eskalasiyanı təsdiqləmədiyini yazıb. ABŞ hərbi rəhbərliyinin prezidentə daha uzun kampaniyanın “Patriot” və digər raketdən müdafiə sistemlərinin ehtiyatlarına ciddi təzyiq göstərəcəyini bildirdiyi qeyd olunur.
Bununla belə, qərarın “İranla müharibədən imtina” kimi təqdim edilməsi dəqiq deyil. Tramp genişmiqyaslı hücumu hələlik təxirə salıb, lakin danışıqlar nəticə verməzsə zərbələrin yenidən başlayacağını açıq şəkildə bildirib. ABŞ iyulun 24-də İrana qarşı təxminən iki həftə davam edən hava kampaniyasını dayandırıb.
“The Wall Street Journal” yazır ki, ABŞ ordusu iki həftəyədək davam edə biləcək intensiv hücumlara hazırlaşmışdı. Lakin raket ehtiyatlarının azalması, diplomatik danışıqların yenidən başlanması ehtimalı və əməliyyatın regional nəticələri ilə bağlı müzakirələrdən sonra plan dayandırılıb.
Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri general Den Keynin mövcud sursat vəziyyətinin İrandakı əməliyyatlara təsir edə biləcəyini Trampa çatdırdığı bildirilir. Keyn Konqresdəki dinləmədə hava gücünün siyasi və hərbi məqsədlərə çatmaq baxımından məhdudiyyətlərinin olduğunu da vurğulayıb.
Tramp isə ABŞ-nin raket çatışmazlığı ilə üzləşdiyini rədd edib. Prezident ehtiyatların “çox yaxşı vəziyyətdə” olduğunu desə də, daha çox müasir sursat əldə etmək istədiyini etiraf edib. O, ehtiyatların bir hissəsinin əvvəlki dövrdə Ukraynaya verilən silahlar səbəbindən azaldığını və istehsalın sürətləndirildiyini bildirib.
Vaşinqtondakı Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin hesablamasına görə, 2026-cı ildəki əməliyyatlar zamanı ABŞ bir sıra əsas raket növləri üzrə müharibədən əvvəlki ehtiyatlarının yarıdan çoxunu istifadə etmiş ola bilər. Mərkəzin iyulun 27-də dərc etdiyi hesablamada “Patriot” ehtiyatlarının min ədəddən aşağı, THAAD ehtiyatlarının isə təxminən 250 ədəd səviyyəsində olduğu təxmin edilir. Bunlar Pentaqonun təsdiqlədiyi rəsmi rəqəmlər deyil; ABŞ-nin dəqiq raket ehtiyatları məxfi saxlanılır.
İsrailin “N12” kanalı da raket ehtiyatlarının Trampın qərarında mühüm rol oynadığını bildirib. Kanalın hesablamasına görə, ABŞ əvvəlki döyüş mərhələlərində əsas hava hücumundan müdafiə raketlərinin yarıdan çoxunu işlətmiş ola bilər. Xəbərdə İran hücumlarının regiondakı doqquz hərbi bazaya və bəzi mülki obyektlərə ziyan vurduğu qeyd edilir.
Lakin İranın Fars körfəzi ölkələrindəki ABŞ hava hücumundan müdafiə sistemlərini geniş şəkildə sıradan çıxardığı barədə açıq və müstəqil təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. Mövcud mənbələr bəzi raket və PUA-ların müdafiəni keçərək bazalara ziyan vurduğunu, lakin ümumi müdafiə əməliyyatlarını dayandıra bilmədiyini göstərir. Buna görə “hava hücumundan müdafiə infrastrukturu məhv edilib” ifadəsi əvəzinə, sistemlərin ehtiyatlarının azaldığı və bəzi bazaların zərər gördüyü qeyd olunmalıdır.
Administrasiya daxilində Cared Kuşner, vitse-prezident Cey Di Vens və digər müşavirlərin daha az riskli strategiyanı müdafiə etdikləri bildirilir. Bu yanaşma geniş hərbi kampaniyanı davam etdirmək əvəzinə Tehranla danışıqları, sanksiyaları və iqtisadi təzyiqi gücləndirməyi nəzərdə tutur. “The New York Times” Trampın qarşısında eskalasiya, uzunmüddətli iqtisadi təzyiq və regiondakı hərbi iştirakın azaldılması daxil olmaqla üç əsas variantın müzakirə edildiyini yazıb.
“Reuters” isə hərbi komandanların bombardman üçün uyğun hədəflərin azaldığını və hava sursatlarının tükənməsi riskini Ağ Evə çatdırdığını bildirib. Agentliyin məlumatına görə, Trampın qərarı təkcə müdafiə raketlərinin vəziyyəti ilə deyil, kampaniyanın hərbi effektivliyinin azalması və diplomatik vasitəçilərin atəşin dayandırılması çağırışları ilə də bağlı olub.
Beləliklə, Trampın eskalasiyanı dayandırması ABŞ-nin İrana münasibətinin dəyişməsi və ya hərbi variantdan tam imtina etməsi demək deyil. Mövcud məlumatlara əsasən, qərara raket ehtiyatlarının azalması, yeni hədəflərin məhdudluğu, ABŞ bazalarının müdafiəsi, diplomatik təmaslar və müharibənin siyasi-iqtisadi nəticələri birlikdə təsir göstərib.
