Son illərdə sürətlə inkişaf edən süni intellekt texnologiyaları korporasiyaların iş quruluşunu dəyişdirərək əmək bazarında ciddi sarsıntılara yol açıb. “OpenAI”, “Google”, “Microsoft” kimi texnoloji nəhənglərin milyardlarla dollar yatırdığı bu sistemlər məhsuldarlığı artırsa da, işəgötürənlərin bir çox qərarında da əsas rol oynayıb.
ABD-də tanınmış konsultasiya şirkəti “Challenger”, “Gray & Christmas”-ın son hesabatına əsasən, 2025 ci ildə təxminən 55 000 işçi işini süni intellekt əsaslı qərarlar nəticəsində itirib. Bu sosial və iqtisadi dəyişiklik xüsusilə böyük şirkətlərdə müşahidə olunur.
Hesabatda 2025-ci ildə ABŞ-də toplam 1,17 milyon işçinin işdən çıxarıldığı göstərilir ki, bu 2020-ci ilin COVID-19 pandemiyasından bəri ən yüksək rəqəmdir. Xüsusilə, oktyabrda 153 000, noyabrda isə 71 000 nəfər işini itirib; yalnız noyabrda 6 000-dən çox işçi çıxarılmada birbaşa süni intellekt səbəb kimi göstərilib.
“Amazon”, “Salesforce”, “Microsoft” və “IBM” kimi böyük texnologiya şirkətləri kütləvi işdən çıxarılmaları süni intellektə keçid və struktur islahatı adlandıraraq əsaslandırır. Bəzi ekspertlər isə bu iddiaların həmişə reallığı əks etdirmədiyini bildirir — bəzi müəssisələrin pandemiya dövründə “həddindən artıq işçi götürdüyü” və indi bunu süni intellekt bəhanəsi ilə örtmək istədikləri qeyd olunur.
Massaçusets Texnologiya İnstitutu (MIT) tərəfindən aparılan araşdırma göstərir ki, süni intellekt hal-hazırda ABŞ əmək bazarında təxminən 11.7 % tapşırığı yerinə yetirə bilir və maliyyə ilə səhiyyə kimi sahələrdə 1.2 trilyon dollara qədər əmək haqqı qənaəti potensialı var.
Lakin bu proses işçilər üçün yeni imkanlar yaratdığı qədər, köhnə peşələrin itirilməsinə də yol aça bilər. Ekspertlər bu transformasiya dövründə əmək bazarının yenidən tənzimlənməsi, sosial dəstək proqramları və işçilərin yeni bacarıqlar öyrənməsi kimi tədbirlərin vacibliyini vurğulayır.
