Almaniya kansleri Fridrix Merts Avropa İttifaqının bütün üzv dövlətləri Ukraynanın maliyyələşdirilməsində iştirak etməyə razılaşmayacağı təqdirdə, qurumun 2028–2034-cü illər üçün nəzərdə tutulan uzunmüddətli büdcəsinin qəbulunu bloklamaqla hədələyib. Berlin Kiyevə maliyyə dəstəyinin ayrı-ayrı ölkələrin deyil, bütün Aİ üzvlərinin ortaq öhdəliyi olmasını tələb edir.
MSNews.az xəbər verir ki, bu barədə Britaniyanın nüfuzlu “Financial Times” nəşri Almaniya kanslerinin Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antoniu Koştaya ünvanladığı məktuba istinadən məlumat yayıb.
Noyabrın 6-da göndərilən məktubda Merts bildirib ki, Ukraynanın artan maliyyə ehtiyaclarının qarşılanması bütün üzv dövlətlərin ortaq məsuliyyəti olmalıdır.
“Hamımızın, istisnasız olaraq, bu maliyyə çatışmazlığının aradan qaldırılmasına ədalətli töhfə verəcəyimizə dair kollektiv öhdəlik götürməyimiz bu məsələnin həlli və maliyyə nəticələri olan digər məsələlərin müzakirəsi üçün əsas şərtdir”, – deyə kansler vurğulayıb.
Merts hesab edir ki, Ukraynaya yardımın maliyyə yükü hazırda Aİ ölkələri arasında qeyri-bərabər bölüşdürülüb. Onun fikrincə, xüsusilə Almaniya kimi böyük donor ölkələrin üzərinə düşən məsuliyyət digər üzvlərlə daha ədalətli paylaşılmalıdır.
Ukraynanın 2027-ci ildə təxminən 70 milyard avro əlavə maliyyəyə ehtiyac duyacağı proqnozlaşdırılır. Avropa İttifaqı bu məbləğin təxminən üçdə ikisini, yəni 45 milyard avroya yaxın hissəsini qarşılamağı planlaşdırır.
Lakin həmin vəsaitin hansı mexanizmlə ayrılacağı hələ tam müəyyənləşdirilməyib. Avropa Komissiyası yeni birgə borclanma da daxil olmaqla müxtəlif variantları nəzərdən keçirir.
“Euronews” nəşrinin məlumatına görə, nəzərdən keçirilən 45 milyard avroluq əlavə yardım Aİ-nin daha əvvəl Ukrayna üçün razılaşdırdığı 90 milyard avroluq kreditdən ayrıdır.
2025-ci ilin dekabrında Aİ liderləri Ukraynanın 2026–2027-ci illərdəki ehtiyaclarını qarşılamaq məqsədilə 90 milyard avroluq kredit mexanizmini razılaşdırmışdılar. O zaman Macarıstan, Slovakiya və Çexiya bu kredit üzrə maliyyə öhdəliklərindən azad edilmişdi.
Hazırda isə həmin üç ölkəyə Bolqarıstan da qoşularaq Kiyevə növbəti maliyyə yardımında iştirak etmək istəmədiyini bildirib.
Mertsin ultimatumunun əsas hədəflərindən biri məhz bu dörd ölkənin mövqeyidir.
Almaniya Avropa İttifaqının ən böyük xalis maliyyə donorudur. Macarıstan, Slovakiya, Bolqarıstan və Çexiya isə Aİ büdcəsindən ödədiklərindən daha çox vəsait alan ölkələr sırasındadır.
Berlin bu iqtisadi fərqdən büdcə danışıqlarında öz mövqeyini gücləndirmək üçün istifadə etməyə çalışır.
Almaniya kanslerinin təşəbbüsü artıq Avropa daxilində narazılığa səbəb olub.
Slovakiyanın Baş naziri Robert Fitso Ukraynanın maliyyələşdirilməsinin Aİ-nin növbəti büdcəsi ilə əlaqələndirilməsini tənqid edib.
Fitso Mertsin mövqeyini “şantaj” adlandırıb. Onun sözlərinə görə, üzv dövlətlərin uzunmüddətli büdcə ilə bağlı maraqlarının Ukraynaya əlavə maliyyə ayırmaq şərtindən asılı vəziyyətə salınması qəbuledilməzdir.
Bu barədə “The Guardian” və “Reuters” məlumat yayıb.
Merts isə noyabrın 10-da Macarıstanın Baş naziri Peter Magyarla keçirdiyi birgə mətbuat konfransında mövqeyini bir daha müdafiə edib.
Kansler Ukraynaya maliyyə yardımının Avropanın ümumi təhlükəsizliyi ilə birbaşa əlaqəli olduğunu bildirib.
“Bizim fikrimizcə, bu, kollektiv Avropa təhlükəsizliyi məsələsidir və buna görə də hamımızın ortaq vəzifəsidir”, – deyə o vurğulayıb.
Merts əlavə edib ki, Aİ-nin yeni büdcə təkliflərində əhəmiyyətli dəyişikliklər aparılmasa, danışıqları yaxın zamanda yekunlaşdırmaq mümkün olmayacaq.
Almaniya hökuməti həmçinin Ukraynaya gələcək maliyyə yardımı ilə bağlı bəzi qərarların yekdillik əvəzinə ixtisaslı səs çoxluğu ilə qəbul edilməsini istəyir. Belə mexanizm tətbiq olunarsa, ayrı-ayrı ölkələrin qərarları təkbaşına bloklamaq imkanları məhdudlaşa bilər. Lakin bunun həyata keçirilməsi hüquqi və siyasi razılaşmalardan asılıdır.
Məsələnin noyabrın 13-də Dublində keçiriləcək Aİ liderlərinin qeyri-rəsmi sammitində müzakirə olunması gözlənilir. Merts Ukraynanın maliyyə çatışmazlığının toplantının prioritet mövzularından biri olmasını istəyib.
Növbəti uzunmüddətli büdcə üzərində danışıqlar davam edir və Almaniyanın bəyanatı büdcənin artıq bloklandığı anlamına gəlmir. Yekun razılaşma üçün üzv dövlətlərin mövqelərinin uzlaşdırılması tələb olunur.
