Sinqapurda laboratoriyada yetişdirilmiş canlı insan neyronlarından istifadə edən 20 biokompüterlik server stendi istifadəyə verilib. Layihə bioloji hesablama texnologiyasının real tədqiqat infrastrukturu daxilində tətbiqinin ilk nümunələrindən biridir.
MSNews.az xəbər verir ki, sistem Avstraliyanın “Cortical Labs” şirkəti, Sinqapurun “DayOne” data mərkəzi operatoru və Sinqapur Milli Universitetinin Tibb Məktəbinin əməkdaşlığı ilə yaradılıb. NUS Medicine layihəni dünyada müstəqil şəkildə idarə olunan ilk bioloji inteqrasiyalı server stendi kimi təqdim edir. Prototip avqustun 6-da nümayiş etdirilib, layihə barədə rəsmi məlumat isə avqustun 17-də açıqlanıb.
Server stendi 20 ədəd CL1 biokompüterindən ibarətdir. Hər CL1-də kök hüceyrələrdən yetişdirilmiş təxminən 800 min insan neyronu silikon çip və mikroelektrodlarla birləşdirilir. Beləliklə, bütün sistemdə təxminən 16 milyon canlı neyron işləyir. Yəni yayılan bəzi məlumatlardan fərqli olaraq, hər qurğuda milyonlarla deyil, təxminən 800 min neyron yerləşir.
Neyronlar elektrik impulslarını qəbul edir, onlara cavab verir və fəaliyyətindən alınan siqnallar kompüter tərəfindən emal olunur. “Cortical Labs” bu yanaşmanı Synthetic Biological Intelligence — sintetik bioloji intellekt adlandırır. Şirkətin CL1 sistemi neyronları qida məhlulu və daxili həyat təminatı sistemi vasitəsilə altı aya qədər canlı saxlaya bilir.
Texnologiyanın diqqətçəkən tərəflərindən biri enerji sərfiyyatıdır. “The Next Web” “Cortical Labs”ın məlumatına əsasən yazır ki, bir CL1 təxminən 25 vatt, 20 qurğulu tam stend isə həyat təminatı və digər sistemlərlə birlikdə təxminən 800–1000 vatt enerji sərf edir.
Bununla belə, biokompüteri “100 kVt-dan çox enerji sərf edən adi AI serveri” ilə birbaşa müqayisə etmək düzgün olmaz. 100 kVt və daha yüksək göstəricilər əsasən yüksək sıxlıqlı süni intellekt server stendlərinə aid ola bilər. Üstəlik, Sinqapur layihəsinin yaradıcıları hələ bioloji stendin müasir GPU sistemləri ilə müqayisəli hesablama performansını və enerji səmərəliliyini göstərən müstəqil standart test nəticələri açıqlamayıblar. “The Next Web” də bu məqamı xüsusi vurğulayır.
NUS Medicine-in məlumatına görə, platformanın ilk tətbiq istiqamətləri arasında dərmanların hazırlanması, biotibbi modelləşdirmə, nevroloji xəstəliklərin öyrənilməsi və bioloji prinsiplərdən ilhamlanan süni intellekt sistemləri var. Gələcəkdə texnologiyanın daha geniş hesablama və təhlükəsizlik tətbiqlərində istifadəsi də araşdırılır.
Hazırkı sistem kommersiya məqsədli nəhəng data mərkəzi deyil, Sinqapur Milli Universitetinin Həyat Elmləri İnstitutunda fəaliyyət göstərən tədqiqat prototipidir. Tərəflərin məqsədi sınaqlar uğurlu olarsa, texnologiyanı gələcəkdə daha böyük bioloji data mərkəzlərinə miqyaslandırmaqdır.
