MSNews.az xəbər verir ki, şəhərin rəsmi məlumatına əsasən, Helsinkidə ümumilikdə təxminən 5 500 sığınacaq və 900 min nəfərlik yer mövcuddur. Bu tutum şəhərin daimi əhalisi ilə yanaşı, paytaxtda müvəqqəti olan və ya tranzit keçən şəxslər üçün də kifayət hesab edilir. Buna görə mediada sistem bəzən “bir milyon nəfərlik yeraltı şəhər” kimi təqdim olunur.
Sistem yalnız Rusiyaya qarşı yaradılmayıb
Son xəbərlərdə sığınacaq şəbəkəsi Rusiyanın mümkün hücumu və ya nüvə zərbəsi kontekstində təqdim edilir. Lakin Finlandiya rəsmiləri bu infrastrukturu konkret ölkəyə qarşı yaradılmış sistem deyil, ümumi mülki müdafiə mexanizmi kimi təsvir edirlər.
Müasir sığınacaqlar silahların təsirindən, bina uçqunlarından, ionlaşdırıcı radiasiyadan və zəhərli maddələrdən qorunmaq üçün nəzərdə tutulub. Onların istifadəyə verilib-verilməyəcəyinə təhlükə yarandıqda aidiyyəti dövlət qurumları qərar verir.
Bu obyektləri “birbaşa nüvə zərbəsinə tam davamlı” adlandırmaq da dəqiq olmazdı. Onların qoruma səviyyəsi sığınacağın növü və yerləşməsindən asılıdır. Rəsmi açıqlamalarda əsasən partlayışların təsiri, radiasiya, zəhərli maddələr və konstruksiyaların uçması kimi təhlükələrdən müdafiə vurğulanır.
Hovuz 3 800 nəfərlik sığınacağa çevrilə bilər
Helsinki sisteminin əsas xüsusiyyətlərindən biri obyektlərin ikili təyinatla istifadəsidir. Məsələn, qayalıq süxurda yerləşən Itäkeskus üzgüçülük hovuzu normal vaxtlarda şəhər sakinlərinə xidmət göstərir. Fövqəladə vəziyyətdə hovuz boşaldılaraq təxminən 3 800 nəfərlik sığınacağa çevrilə bilər.
Şəhərin ən böyük ikili təyinatlı sığınacaqlarından olan Merihaka kompleksi isə 25 metr dərinlikdə yerləşir və 6 min nəfər üçün nəzərdə tutulub. Burada gündəlik istifadə olunan idman meydançaları, trenajor zalı və uşaq oyun sahələri mövcuddur. Obyekt yataqlar, su çənləri və səyyar sanitar vasitələrlə 72 saat ərzində sığınacaq rejiminə keçirilə bilər. “Reuters”
Rəsmi siyahıda Hakaniemi, Helsinki Universiteti və Lauttasaari metro stansiyalarında, həmçinin Kamppi–Forum, Kluuvi tuneli və Temppeliaukio ərazisində ictimai sığınacaqların olduğu göstərilir. Bununla belə, metro və digər yeraltı obyektlərin hamısı avtomatik olaraq sığınacaq hesab edilmir.
Vahid bunker şəhəri deyil
“Helsinkinin yeraltı şəhəri” ifadəsi müəyyən qədər şərtidir. Söhbət bütövlükdə bir-birinə birləşdirilmiş vahid nəhəng bunkerdən deyil, şəhər boyunca yerləşən minlərlə ayrıca sığınacaqdan, tuneldən, metro stansiyasından, parkinqdən və texniki obyektdən gedir.
Sığınacaqların böyük əksəriyyəti yaşayış və ictimai binaların zirzəmilərində yerləşir. Finlandiyada sahəsi 1 200 kvadratmetrdən böyük olan müəyyən yeni yaşayış və kommersiya binalarının altında sığınacaq inşa edilməsi məcburidir.
Olimpiya Stadionunun altında 20 min kvadratmetr sahə var
Helsinki Olimpiya Stadionunun əsaslı yenidən qurulması zamanı həyətlərin altında təxminən 20 min kvadratmetr yeni sahə qazılıb. Burada çoxfunksiyalı zallar, idman və logistika məkanları, həmçinin qaçış zolağı və xidmət dəhlizi kimi istifadə olunan texniki tunel yerləşir.
Lakin bu sahələrin mövcudluğu onların hamısının mülki müdafiə sığınacağı olması demək deyil. Stadionun yeraltı hissəsi şəhərin geniş yeraltı infrastrukturunun nümunəsidir, sığınacaq tutumu barədə ayrıca rəsmi məlumat açıqlanmayıb.
Musiikkitalonun böyük hissəsi yerin altındadır
Paylaşımda “musiqi teatrı” adlandırılan Musiikkitalo əslində Helsinki Musiqi Mərkəzidir. Ətrafdakı tarixi binaların görünüşünü qorumaq üçün kompleksin həcminin böyük hissəsi yer səviyyəsindən aşağıda yerləşdirilib. Binanın üstünü qismən yaşıl dam və park sahəsi örtür.
Bu obyekt də Helsinkinin yeraltı memarlığının mühüm nümunəsidir, lakin onun yerin altında yerləşməsi bütövlükdə sığınacaq funksiyası daşıdığı anlamına gəlmir.
Qayanın içində tikilən kilsə
Şəhərin mərkəzindəki Temppeliaukio lüteran kilsəsi birbaşa qranit qayanın içində tikilib. Küçədən onun alçaq mis günbəzi, şüşəli hissələri, girişləri və qaya divarları görünür. Kilsənin yaxınlığında ayrıca Temppeliaukio mülki müdafiə sığınacağı da rəsmi siyahıya daxil edilib.
Kilsə ilə yaxınlıqdakı rəsmi sığınacağı eyni obyekt kimi təqdim etmək isə düzgün deyil.
Ticarət mərkəzləri yeraltı keçidlərlə bağlanıb
Helsinkinin mərkəzində yeraltı piyada şəbəkəsi Kamppi və Forum ticarət mərkəzlərini, Mərkəzi Dəmiryol Vağzalını, metro stansiyalarını və bəzi digər kommersiya obyektlərini birləşdirir.
Şəhərin rəsmi turizm portalında Kamppidən Foruma, oradan Mərkəzi Dəmiryol Vağzalı və Stockmann istiqamətinə qapalı yeraltı marşrutlarla hərəkət etməyin mümkün olduğu bildirilir. Şəhərin yeraltı planına parkinqlər, metro stansiyaları, sığınacaqlar, idman və texniki obyektlər də daxildir.
Finlandiya modeli başqa ölkələrin də marağına səbəb olub
Finlandiyanın ikili təyinatlı sığınacaq modeli Ukrayna və Polşa daxil olmaqla müxtəlif ölkələrdən gələn nümayəndə heyətlərinin diqqətini çəkib. Təkcə Merihaka kompleksini təxminən 800 xarici nümayəndə heyətinin ziyarət etdiyi bildirilir.
Sığınacaqlara beynəlxalq maraq Ukraynadakı müharibə və digər regional qarşıdurmalar fonunda daha da artıb. Finlandiya şirkətləri isə sığınacaq qapıları, filtrasiya, rabitə, enerji və digər müdafiə sistemlərinin ixracını genişləndirməyə çalışırlar.
