Şimali Koreya beynəlxalq sanksiyalara baxmayaraq, 2022-2025-ci illərdə xarici mənbələrdən 22 milyard dollaradək gəlir əldə edib. Bu, əvvəlki dördillik dövrlə müqayisədə təxminən dörd dəfə çoxdur.
MSNews.az xəbər verir ki, “Bloomberg” Economics-in hökumət ticarət statistikaları, kəşfiyyat məlumatları və müxtəlif araşdırmalar əsasında apardığı hesablamaya görə, bu maliyyə axını Kim Çen In hakimiyyəti dövründə Pxenyanın əldə etdiyi ən böyük xarici gəlirlərdən biridir.
Lakin 22 milyard dolların hamısını Rusiya ilə ticarətin nəticəsi kimi təqdim etmək düzgün deyil. Gəlirlərin mənbələri arasında Rusiyaya silah və sursat tədarükü, hərbi personalın göndərilməsi, Çinlə ticarət, xaricdə işləyən Şimali Koreya vətəndaşlarından daxilolmalar, kiberhücumlar və kriptovalyuta oğurluqları da var. ABŞ kəşfiyyatının qiymətləndirməsinə görə, Şimali Koreyanın təkcə kiberfəaliyyətdən illik gəliri ən azı 1 milyard dollar təşkil edir.
Rusiya ilə hərbi əməkdaşlıq isə son illərdə Pxenyan üçün xüsusilə mühüm gəlir mənbəyinə çevrilib. Cənubi Koreyanın dövlətə bağlı Milli Təhlükəsizlik Strategiyası İnstitutunun hesablamasına görə, 2023-cü ilin avqustundan 2025-ci ilin sonunadək Şimali Koreyanın Rusiyaya göndərdiyi silah, sursat və hərbi personalın ümumi dəyəri 7,67-14,4 milyard dollar arasında ola bilər. Bununla belə, həmin məbləğin hamısının Pxenyana pul şəklində ödənildiyi təsdiqlənməyib.
Şimali Koreyanın iqtisadi göstəricilərində də artım qeydə alınıb. “Reuters” Cənubi Koreya Mərkəzi Bankına istinadən bildirir ki, ölkənin real ÜDM-i 2025-ci ildə 3,5% artıb. Bu, Şimali Koreya iqtisadiyyatının ardıcıl üçüncü il 3%-dən çox böyüməsi deməkdir. Artımda silah istehsalı, tikinti, Çin və Rusiya ilə əməkdaşlıq, eləcə də nəqliyyat və xidmət sektorları mühüm rol oynayıb.
Turizm sahəsində də Rusiya ilə əlaqələr genişlənib. 2025-ci ildə Şimali Koreyaya təxminən 10 min Rusiya vətəndaşı səfər edib, onların təxminən 5 mini turist kimi qeydə alınıb. Bununla belə, “turizm axını 7% təşkil edib” məlumatını etibarlı mənbələr əsasında təsdiqləmək mümkün deyil.
Eyni zamanda Rusiya ilə adi, rəsmi ticarətin miqyası hələ də Çinlə müqayisədə xeyli aşağıdır. Koreya İnkişaf İnstitutunun məlumatına görə, Çin Şimali Koreyanın ümumi xarici ticarətinin təxminən 95%-ni təşkil edir. Buna görə Moskva-Pxenyan ticarət dövriyyəsinin “40 dəfə artması” iddiasını bütün iqtisadi münasibətlərin göstəricisi kimi təqdim etmək doğru olmaz; hərbi əməkdaşlığın böyük hissəsi adi gömrük statistikasında əks olunmur.
Moskvanın əvəzində Pxenyana hərbi texnologiya ötürdüyünə dair əlamətlər də mövcuddur. Cənubi Koreyanın müdafiə naziri 2025-ci ildə Şimali Koreyanın sualtı qayıqların hazırlanması üçün Rusiyadan müxtəlif texnologiyalar aldığı ehtimalının yüksək olduğunu bildirib. Lakin Rusiyanın Şimali Koreyaya birbaşa nüvə silahı və ya nüvə reaktoru texnologiyası verdiyi barədə açıq və qəti təsdiq yoxdur.
Beləliklə, Rusiya ilə yaxınlaşma Kim Çen In administrasiyasının maliyyə imkanlarını və hərbi potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırsa da, Şimali Koreyanın iqtisadi canlanmasını yalnız Moskva ilə əlaqələrlə izah etmək düzgün deyil. Çinlə ticarət, kiberəməliyyatlar və digər xarici valyuta mənbələri də bu prosesdə mühüm rol oynayır.
