Putin, Tramp və Si Cinpin görüşün gündəliyini razılaşdıra bilməyiblər

Putin, Tramp və Si Cinpin noyabrın 19-da Çində üçtərəfli görüş keçirəcəklər. “Financial Times”ın məlumatına görə, tərəflər danışıqların gündəliyini əvvəlcədən razılaşdırmayıblar. Tramp nüvə silahlarına nəzarət məsələsini müzakirəyə çıxarmaq niyyətindədir.

51

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Çin lideri Si Cinpin noyabrın 19-da keçiriləcək üçtərəfli görüşün gündəliyini əvvəlcədən razılaşdıra bilməyiblər. Üç böyük dövlətin rəhbərləri arasında tarixi danışıqlar gözlənilsə də, tərəflərin müzakirə olunacaq əsas məsələlərlə bağlı mövqelərində fərqlər qalır.

MSNews.az xəbər verir ki, bu barədə Britaniyanın “Financial Times” nəşri danışıqların hazırlığı ilə tanış mənbələrə istinadən məlumat yayıb.

Görüşün noyabrın 18–19-da Çinin Şençjen şəhərində keçiriləcək Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC) sammiti çərçivəsində baş tutması planlaşdırılır.

Çin Xarici İşlər Nazirliyi üç ölkə liderinin noyabrın 19-da görüşəcəyini təsdiqləyib. Bu, Putin, Tramp və Si Cinpinin iştirakı ilə keçiriləcək ilk üçtərəfli liderlər görüşü olacaq.

“Financial Times”ın məlumatına görə, ABŞ, Rusiya və Çin nümayəndələri görüşün əvvəlcədən müəyyən edilmiş gündəlik olmadan keçirilməsi barədə razılığa gəliblər.

Bu vəziyyət xüsusilə Si Cinpinin diplomatik yanaşması baxımından diqqət çəkir. Çin lideri adətən xarici dövlət başçıları ilə görüşlərin ətraflı hazırlanmasına və danışıqların konkret gündəlik əsasında aparılmasına üstünlük verir.

Nəşr bildirir ki, Vaşinqton və Moskva uzun müddət Pekini üçtərəfli görüşə razı salmağa çalışıblar. Çin tərəfi isə belə formatın mümkün siyasi nəticələrinə ehtiyatla yanaşıb.

Amerikalı rəsmilərin sözlərinə görə, Donald Trampın əsas prioritetlərindən biri nüvə silahlarının azaldılması və silahlanmaya nəzarət mexanizmləridir.

Ağ Ev hesab edir ki, ABŞ, Rusiya və Çin arasında strateji sabitliyə dair müntəzəm dialoqun başlanması mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bununla belə, Vaşinqton görüş nəticəsində dərhal konkret nüvə sazişinin imzalanacağını gözləmir. Məqsəd ilk növbədə üç dövlət arasında danışıqlar mexanizminin yaradılmasıdır.

Çin isə öz nüvə arsenalının ABŞ və Rusiyanın arsenallarından xeyli kiçik olduğunu əsas gətirərək üçtərəfli silahlara nəzarət danışıqlarına ehtiyatla yanaşır.

Görüşün ən mübahisəli mövzularından biri Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsidir.

“Financial Times”ın məlumatına görə, Pekin Ukrayna müharibəsi ilə bağlı sülh prosesində birbaşa iştirak etmək istəmir. Bu səbəbdən Çin tərəfi mövzunun üçtərəfli görüşün əsas gündəliyinə daxil edilməsinə qarşı çıxır.

ABŞ rəsmiləri də əvvəlcə Ukrayna məsələsinin danışıqlarda ayrıca müzakirə olunmasının gözlənilmədiyini bildiriblər.

Lakin Tramp son açıqlamalarında Ukrayna və İran məsələlərini də gündəmə gətirmək niyyətində olduğunu qeyd edib. Moskva isə Ukrayna münaqişəsi ilə bağlı danışıqları prioritet hesab edir. Buna görə də mövzunun yekun gündəlikdən çıxarıldığını söyləmək hələ tezdir.

ABŞ, Rusiya və Çin BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri və nüvə silahına malik dövlətlərdir. Onların arasında keçiriləcək görüş beynəlxalq təhlükəsizlik, silahlanma və böyük dövlətlər arasındakı münasibətlər baxımından mühüm diplomatik hadisə hesab olunur.

Eyni zamanda, üç ölkənin maraqları arasında ciddi fərqlər mövcuddur. Vaşinqton nüvə silahlarına nəzarət məsələsini önə çəkir, Moskva Ukrayna müharibəsini müzakirə etmək istəyir, Pekin isə strateji sabitlik və böyük dövlətlər arasında münasibətlərə diqqət ayırmağa üstünlük verir.

Görüşün yekununda hər hansı razılaşmanın əldə olunacağı hələ məlum deyil. “Financial Times”ın 17 noyabr tarixli məlumatına görə, Rusiya tərəfi üç liderin birgə bəyanat qəbul etməsində maraqlıdır və bununla bağlı mətn təklifləri müzakirə olunur.