İsveçrədə ölkənin neytrallıq siyasətini əhəmiyyətli dərəcədə sərtləşdirməyi nəzərdə tutan “İsveçrə neytrallığının qorunması” təşəbbüsü referendumda böyük fərqlə rədd edilib. Sentyabrın 27-də keçirilən səsvermədə seçicilərin 70,15 faizi təşəbbüsün əleyhinə, cəmi 29,85 faizi isə lehinə səs verib. Təklif İsveçrənin bütün 26 kantonunda rədd olunub.
MSNews.az xəbər verir ki, İsveçrə Federal Statistika İdarəsinin ilkin yekun nəticələrinə əsasən, təşəbbüsə 789 130 nəfər “hə”, 1 854 767 nəfər isə “yox” deyib. Referendumda seçici fəallığı 47,06 faiz təşkil edib.
Təşəbbüs “Pro Schweiz” hərəkatı tərəfindən irəli sürülmüş və sağçı İsveçrə Xalq Partiyası — SVP tərəfindən dəstəklənmişdi. Təklif İsveçrənin “daimi və silahlı neytrallığının” daha sərt formada Konstitusiyada təsbit edilməsini nəzərdə tuturdu.
Qəbul ediləcəyi halda İsveçrənin hərbi və müdafiə ittifaqlarına qoşulması, eləcə də NATO kimi təşkilatlarla hərbi əməkdaşlığı ciddi şəkildə məhdudlaşdırılacaqdı. Yalnız İsveçrəyə hücum edildiyi və ya belə hücumun hazırlandığı hallar istisna təşkil edəcəkdi.
Rusiyaya qarşı sanksiyalara da təsir edəcəkdi
Təşəbbüsün ən çox müzakirə edilən hissələrindən biri sanksiyalarla bağlı idi.
Təklif birbaşa mövcud Rusiya sanksiyalarının ləğv edilməsini tələb etmirdi. Lakin İsveçrənin müharibə aparan dövlətlərə qarşı iqtisadi sanksiyalar tətbiq etməsini qadağan edəcəkdi. Yalnız BMT tərəfindən qəbul edilmiş sanksiyalar və sanksiyalardan yayınmanın qarşısını almağa yönəlmiş tədbirlər istisna ediləcəkdi.
Bu müddəa Bernin 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxiləsindən sonra Avropa İttifaqının Moskvaya qarşı sanksiyalarının böyük hissəsinə qoşulmasına reaksiya olaraq irəli sürülmüşdü. Təşəbbüs tərəfdarları İsveçrənin bu addımla ənənəvi neytrallıq prinsipindən uzaqlaşdığını iddia edirdilər.
Referendumun nəticəsi isə hökumətə bundan sonra da beynəlxalq vəziyyəti ayrıca qiymətləndirərək sanksiyalara qoşulmaq və NATO ilə mövcud əməkdaşlığı davam etdirmək imkanı verir.
Hökumət təşəbbüsə qarşı idi
İsveçrə hökuməti və parlamenti təşəbbüsün rədd edilməsini tövsiyə etmişdi. SVP istisna olmaqla ölkənin əsas siyasi partiyalarının əksəriyyəti də “xeyr” kampaniyasını dəstəkləyirdi.
Əleyhdarlar hesab edirdilər ki, təklif olunan sərt çərçivələr İsveçrənin xarici siyasət imkanlarını məhdudlaşdıracaq, beynəlxalq əməkdaşlığı çətinləşdirəcək və ölkənin təhlükəsizliyinə mənfi təsir göstərəcək.
Referendumdan sonra İsveçrənin xarici işlər naziri İnyatsio Kassis nəticənin ölkənin neytrallıqdan imtina etməsi anlamına gəlmədiyini vurğulayıb:
“İsveçrə dünən neytral idi, bu gün neytraldır və neytral olaraq qalacaq”.
Beləliklə, referendumda seçicilər neytrallıq prinsipinin özünü deyil, onun Konstitusiyada daha sərt və məhdudlaşdırıcı formada müəyyənləşdirilməsi təklifini rədd ediblər.
