Hindistanın ən sirli asket təriqəti: Aqhorilər

Aqhorilər Şiva ənənəsinə bağlı hindu asketləridir. Onlar kremasiya məkanlarında meditasiya, kül, kəllə qabları və tabu ayinləri ilə tanınırlar, lakin bu qrup barədə çoxlu sensasion iddia da mövcuddur.

11

Hindistan və Nepalda rast gəlinən aqhorilər hinduizmin Şiva ənənəsi ilə bağlı ən qeyri-adi asketik qruplarından biri hesab olunur. Onlar xüsusilə Varanasidəki dəfn və kremasiya məkanları ilə əlaqələndirilir, bədənlərinə kül sürmələri, insan kəlləsindən ritual qab kimi istifadə etmələri və sosial tabuları pozan ayinləri ilə tanınırlar. Bununla belə, aqhorilər barədə yayılan məlumatların bir hissəsi sensasiya xarakteri daşıyır və bütün iddialar eyni dərəcədə təsdiqlənmiş sayılmır.

Ronald L. Barrettin “Aghor Medicine” adlı etnoqrafik araşdırması bu ənənəni ölüm, “murdarlıq” anlayışı və şəfa praktikaları kontekstində izah edir.

Aqhorilərin əsas fəlsəfəsi dualizmin — yəni “təmiz-natəmiz”, “müqəddəs-murdar”, “həyat-ölüm” kimi sərt ayrımların aşılması ilə bağlıdır. Bu yanaşmaya görə, insan qorxu, nifrət, qürur, şəhvət, tamah və cəhalət kimi bağlılıqlardan qurtulmalıdır. Buna görə aqhorilər adi cəmiyyətin qorxduğu və uzaq durduğu məkanlarda — xüsusilə kremasiya sahələrində meditasiya edir, ölümü insan təcrübəsinin ayrılmaz hissəsi kimi qəbul etməyə çalışırlar. Varanasi kremasiya məkanları ilə bağlı akademik tədqiqatlarda da aqhori ayinlərinin ölüm qorxusu və mənəvi sərhədlərin aşılması ilə əlaqəli olduğu qeyd olunur.

Aqhorilər çox vaxt uzun saçları, bədənlərinə sürtdükləri kül, Şiva ilə bağlı işarələr, trident, təsbeh və insan kəlləsi formasında ritual qablarla tanınırlar. “Springer”-də dərc olunmuş araşdırmada aqhori asketlərinin insan kəlləsindən qab kimi istifadə etməsinin onların monist fəlsəfəsi ilə əlaqələndirildiyi bildirilir: sosial konvensiyalar və “murdarlıq” qorxusu mənəvi azadlığın qarşısında maneə kimi görülür.

Ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri aqhorilərin hannibalizm və cəsədlərlə bağlı ayinləridir. Bəzi sənədli və akademik mənbələrdə onların insan qalıqları ilə bağlı nadir və ritual xarakterli praktikalarından danışılır. Lakin bu, bütün aqhorilərin gündəlik və ya ümumi davranışı kimi təqdim edilməməlidir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, aqhorilər haqqında bir çox populyar təsvir qorxu və ekzotika üzərində qurulur, halbuki qrupun fəlsəfi əsası ölüm, sosial tabu və mənəvi azadlıq anlayışları ilə bağlıdır.

Alkoqol və narkotik maddələrdən istifadə barədə məlumatlar da aqhorilər haqqında yazılarda tez-tez yer alır. “National Geographic”-ə müsahibədə bu qrupun bəzi nümayəndələrinin alkoqol və ganja istifadəsi kimi “müqəddəs sayılmayan” davranışları dini təcrübənin bir hissəsi kimi gördüyü qeyd edilir. Lakin burada əsas məqam həzz almaq deyil, cəmiyyətin “qadağan” və “murdar” hesab etdiyi şeylərlə üzləşərək qorxu və bağlılığı aşmaq iddiasıdır.

Mətnlərdə “Aqhori Baba” ifadəsi tez-tez işlədilsə də, “baba” Hindistanda yaşlı və ya ruhani kişilər üçün hörmət bildirən ümumi müraciət formasıdır. Yəni bu, mütləq tək bir rəsmi lider və ya bütün aqhoriləri təmsil edən şəxs anlamına gəlmir. Aqhori ənənəsi daha çox müxtəlif sadhu və asketlərin fərdi mənəvi yolu kimi görünür, sayları və təşkilati strukturu barədə dəqiq məlumat yoxdur.

Nəticə etibarilə, aqhorilər haqqında danışarkən iki ifratdan qaçmaq lazımdır: onları yalnız “qorxunc ritual” obrazına endirmək də, bütün iddiaları romantik mənəviyyat kimi təqdim etmək də doğru deyil. Aqhorilər hindu asketizminin ən radikal kənar formalarından biridir və onların təcrübələri insanın ölüm, qorxu, murdarlıq, tabu və mənəvi azadlıq anlayışlarına münasibətini sərt şəkildə sorğulayır.