ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent Vaşinqtonun hərbi və iqtisadi təzyiqi nəticəsində İranın “diz çökdüyünü” iddia edib. Bessentin sözlərinə görə, İranın raket və pilotsuz uçuş aparatları imkanlarının böyük hissəsi, istehsal müəssisələrinin isə 85–90%-i sıradan çıxarılıb. Bu rəqəmlər ABŞ rəsmisinin qiymətləndirməsidir və onların miqyası müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.
MSNews.az xəbər verir ki, Bessent sentyabrın 27-də “Fox News”a müsahibəsində ABŞ Prezidenti Donald Trampın “polad divar” adlandırdığı blokadanın İran üzərində təzyiqi daha da artırdığını deyib.
“İndi prezident Trampın ‘polad divar’ adlandırdığı blokada var. Heç nə daxil olmur və heç nə çıxmır”, – Bessent bildirib. O, İranın böyük enerji ehtiyatlarına malik olmasına baxmayaraq benzin idxal etdiyini və blokada nəticəsində ölkədə yanacaq qıtlığının yarandığını iddia edib.
Bununla belə, “heç nə daxil olmur və çıxmır” ifadəsi vəziyyətin hərfi təsviri deyil, Bessentin blokadanın effektivliyinə dair siyasi qiymətləndirməsidir. Məsələn, İranın bəzi beynəlxalq aviareysləri hələ də həyata keçirilir. Bununla yanaşı, ABŞ-ın dəniz blokadası yük və enerji daşımalarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb, İran aviaşirkətləri isə bir sıra ölkələrdə yanacaq, yerüstü xidmət və uçuş məhdudiyyətləri ilə üzləşiblər.
Bessent Vaşinqtonun iqtisadi təzyiqinin əsas alətlərindən biri kimi “Operation Economic Outcast” əməliyyatını göstərib. ABŞ Maliyyə Nazirliyi bu kampaniyanı avqustun 24-də başladıb və məqsədinin İranın neft satışından, maliyyə əməliyyatlarından və sanksiyalardan yayınma şəbəkələrindən əldə etdiyi gəlirləri məhdudlaşdırmaq olduğunu açıqlayıb.
Maliyyə naziri ABŞ-ın üç bankın fəaliyyətini dayandırdığını, kriptovalyuta, aviasiya və dəniz nəqliyyatı sahələrində əlavə sanksiya imkanlarından istifadə etdiyini bildirib. ABŞ Maliyyə Nazirliyinin son həftələrdəki qərarları bu kampaniyanın bir sıra istiqamətlərini təsdiqləyir: sentyabrın 8-də İranın aviasiya sektoruna bağlı 36 hədəfə sanksiya tətbiq edilib, sentyabrın 14-də İranın sanksiyalardan yayınmasına yardım etməkdə ittiham olunan Rusiyanın VTB Bankı hədəfə alınıb, sentyabrın 17-də isə İranın rəqəmsal aktivlər infrastrukturu ilə əlaqələndirilən “BitBank” və digər şəxslər sanksiya siyahısına daxil edilib.
Bessent İranın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin daha da məhdudlaşacağını proqnozlaşdıraraq ölkənin “iki həftə ərzində ticarət etmək üçün heç nəyi qalmaya biləcəyini” də söyləyib. “APA” onun sözlərinə istinadən yazır ki, hazırda dənizdə cəmi 15 milyon barel İran neftinin qaldığını iddia edən nazir Tehranın məhz buna görə Vaşinqtonla razılaşma axtardığını bildirib. Bu, Bessentin proqnozudur və İran iqtisadiyyatının iki həftə ərzində çökəcəyi təsdiqlənmiş fakt kimi qiymətləndirilə bilməz.
Bessent mümkün yeni razılaşmanın şərtlərinə əməl olunmasının ABŞ üçün əsas məsələ olduğunu da vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, İran əvvəlki qarşılıqlı anlaşma memorandumuna əməl etməyib və yeni razılaşmanın olub-olmayacağına Tramp qərar verəcək. Nazir “növbəti dəfə razılaşma olarsa, ona əməl edəcəklər, çünki diz çöküblər” deyib.
İran isə ABŞ-ın blokadasının yumşaldılması və hərbi təzyiqin azaldılması müqabilində Hörmüz boğazının yenidən açılması və danışıqların bərpası ilə bağlı təklif irəli sürüb. “Reuters”-in məlumatına görə, Tehran bu təklifi vasitəçilər üzərindən Vaşinqtona çatdırıb.
