Britaniyanın “Middle East Eye” nəşri Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin prokurorluğundakı mənbələrə istinadən İsrailin maliyyə naziri Bezalel Smotriçin həbsi üçün gizli order müraciətinin təqdim edildiyini yazıb. Nəşrin məlumatına görə, müraciət İordan çayının qərb sahilində fələstinlilərə qarşı törədildiyi iddia olunan hərbi cinayətlər və insanlıq əleyhinə cinayətlər üzrə hazırlanıb.
“Genocide Watch”-un nəşrə istinadən yaydığı materialda ittihamların məcburi köçürmə, İsrail əhalisinin işğal olunmuş ərazilərə köçürülməsi, təqib və aparteid kimi maddələri əhatə etdiyi qeyd olunur.
Məlumata əsasən, əgər BCM hakimləri bu müraciəti qəbul etsələr, Smotriç beynəlxalq tribunal tərəfindən aparteid cinayəti üzrə həbs orderi verilən ilk şəxs ola bilər. Eyni materialda müraciətin aprelin 2-də təqdim edildiyi, Fələstin missiyası və vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinin isə uzun müddətdir Smotriç və İsrailin milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvirlə bağlı tədbir görülməsini tələb etdikləri bildirilir.
Smotriç mayın 19-da BCM prokurorunun onun barəsində məxfi həbs orderi istədiyini bildirib. O, bunu “Fələstin Administrasiyasına qarşı müharibə” ilə cavablandıracağını deyib və İordan çayının qərb sahilində yerləşən Xan əl-Əhmər adlı fələstinli bədəvi yaşayış məntəqəsinin boşaldılması barədə göstəriş verdiyini açıqlayıb.
BCM prokurorluğu isə məsələ ilə bağlı açıq şərh verməkdən imtina edib. Məhkəmə prokurorluğu prosesin məxfiliyini əsas gətirərək açıqlama verməyib. Məhkəmənin qaydalarına görə, prokuror hakimlərə müraciət təqdim edə bilər, lakin həbs orderinin verilməsi üçün hakimlər şübhəli şəxsin BCM yurisdiksiyasına daxil olan cinayətlər törətdiyinə dair əsaslı şübhə olduğu qənaətinə gəlməlidirlər.
Bu fon 2024-cü ildə BCM-nin İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu və keçmiş müdafiə naziri Yoav Qalant barəsində verdiyi həbs orderlərindən sonra daha da gərginləşib. Məhkəmə 2024-cü ilin noyabrında Netanyahu, Qalant və HƏMAS lideri İbrahim əl-Məsri barəsində Qəzza müharibəsi ilə bağlı hərbi cinayətlər və insanlıq əleyhinə cinayətlər ittihamları üzrə orderlər verib.
ABŞ isə BCM-nin İsrail rəsmilərinə qarşı addımlarına sərt reaksiya verib. Ağ Evin 2025-ci il fevral tarixli sərəncamında Tramp administrasiyası BCM-ni ABŞ və İsrailə qarşı “qeyri-legitim və əsassız” addımlar atmaqda ittiham edib və məhkəmə rəsmilərinə qarşı maliyyə və viza sanksiyaları nəzərdə tutub.
Digər tərəfdən, İsrail və BƏƏ arasında mümkün gizli təhlükəsizlik təmasları barədə də məlumatlar yayılıb. “The Times of Israel” “Wall Street Journal”a istinadən yazır ki, “Mossad” rəhbəri David Barnea mart və aprel aylarında BƏƏ-yə ən azı iki dəfə səfər edib və görüşlərin məqsədi İranla müharibə fonunda İsrail və Əbu-Dabi arasında koordinasiya olub. Eyni materialda İsrailin daxili təhlükəsizlik xidməti “Şin Bet”in rəhbəri David Zinin də BƏƏ-yə səfər etdiyi, lakin bu səfərlərin nə İsrail, nə də BƏƏ tərəfindən rəsmən təsdiqləndiyi qeyd olunur.
Bununla belə, Əbu-Dabi İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahunun İranla müharibə dövründə BƏƏ-yə gizli səfər etməsi barədə iddiaları rədd edib. “Financial Times”-ın məlumatına görə, BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyi bu xəbərləri “tamamilə əsassız” adlandırıb və nə Netanyahunun, nə də İsrail hərbi nümayəndə heyətinin həmin dövrdə qəbul edildiyini bildirib.
Beləliklə, regionda kəskin siyasi təzad formalaşıb: bir tərəfdən, Haaqada yerləşən Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi İsrail rəsmiləri ilə bağlı yeni hüquqi addımları nəzərdən keçirir; digər tərəfdən isə media məlumatları İsrail və bəzi Körfəz ölkələri arasında İran, Qırmızı dəniz və regional təhlükəsizlik mövzularında qapalı koordinasiya kanallarının davam etdiyini göstərir. Bununla yanaşı, Smotriçlə bağlı məsələ hələlik rəsmi həbs orderi deyil, gizli prokuror müraciəti barədə media iddiası kimi qiymətləndirilməlidir.
