Argentinanın Patagoniya bölgəsində yerləşən məşhur Kueva-de-las-Manos — “Əllər mağarası” minilliklər əvvəl yaşamış ovçu-toplayıcıların yaratdığı əl təsvirləri ilə dünyanın ən mühüm qayaüstü incəsənət abidələrindən biri hesab olunur. Ərazidəki ən qədim arxeoloji və bədii mərhələlər təxminən 9300 il əvvələ, yəni e.ə. VIII minilliyə gedib çıxır.
UNESCO-nun məlumatına görə, mağaranın divarlarında insan əllərinin trafaretləri ilə yanaşı quanako təsvirləri, ov səhnələri, insan fiqurları və müxtəlif abstrakt motivlər də mövcuddur. Təsvirlər müxtəlif dövrlərdə bir-birinin üzərinə çəkilib və ərazidə uzunmüddətli bədii ənənənin mövcudluğunu göstərir.
Argentina Milli Antropologiya və Latın Amerikası Düşüncəsi İnstitutunun araşdırmalarına əsasən, qayaüstü rəsmlərin xronoloji ardıcıllığı təxminən 9300 ildən 1610 il əvvələ qədər uzanır. Alimlər həmçinin təsvirlərin müxtəlif müəlliflər tərəfindən və fərqli zamanlarda yaradıldığını bildirirlər. Buna görə yüzlərlə əl təsvirinin bir və ya iki nəfərin bir günlük işi olması barədə fikir elmi məlumatlarla təsdiqlənmir.
Əl təsvirlərinin böyük hissəsi müasir trafaret texnikasına bənzər üsulla hazırlanıb. İnsan əlini qayanın üzərinə qoyur, mineral əsaslı boya isə kiçik boru vasitəsilə əlin ətrafına püskürdülürdü. Əl çəkildikdən sonra divarda onun neqativ silueti qalırdı.
Rənglərin hazırlanmasında müxtəlif təbii minerallardan istifadə olunub. Qırmızı və bənövşəyi tonlar hematit və digər dəmir oksidlərindən, sarı rəng natroyarozitdən, qara isə manqan oksidindən əldə edilirdi. Mineral piqmentlər maye ilə qarışdırılırdı, lakin həmin mayenin konkret olaraq tüpürcək olması barədə etibarlı arxeoloji sübut yoxdur.
Ərazidə aparılan qazıntılar burada təxminən 25–30 nəfərlik ailə qruplarından ibarət ovçu-toplayıcı icmaların yaşadığını göstərir. Quanako onların əsas qida və xammal mənbələrindən biri olub və bu heyvanların mağara rəsmlərində geniş təsvir edilməsi də bununla əlaqələndirilir.
Kueva-de-las-Manos yeni arxeoloji kəşf deyil. Ərazi 1941-ci ildə Alberto de Aqostini tərəfindən təsvir edilib, sonrakı onilliklərdə geniş elmi tədqiqatlara cəlb olunub və 1999-cu ildə UNESCO-nun Dünya İrsi siyahısına daxil edilib.
