Rusiyanın NATO ilə birbaşa müharibəyə başlamadan Alyansın birliyini sınağa çəkə biləcəyi altı mümkün eskalasiya ssenarisi Qərb təhlükəsizlik dairələrində müzakirə olunur.
MSNews.az xəbər verir ki, “The Telegraph”ın təhlilində Qərb kəşfiyyatının hazırda Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin NATO ilə açıq hərbi qarşıdurma istədiyini düşünmədiyi, lakin Moskvanın hibrid əməliyyatlar, təxribat və qeyri-müəyyənliyi artıran addımlarla Alyansın reaksiyasını sınaqdan keçirə biləcəyi qeyd olunur.
Nəşrin təqdim etdiyi ilk ssenari Baltikyanı ölkələrdə “Krım modeli”nə bənzər böhran yaradılmasıdır. Bu halda Rusiya Estoniyanın Narva və ya Latviyanın Dauqavpils kimi rusdilli əhalinin çox olduğu şəhərlərində ayrı-seçkilik iddialarını qabardaraq etirazları təşviq edə, daha sonra agent və silahlı qruplar vasitəsilə vəziyyəti gərginləşdirməyə cəhd göstərə bilər. Məqsəd baş verənləri daxili qarşıdurma kimi təqdim edib NATO-nun necə reaksiya verəcəyini yoxlamaq ola bilər.
İkinci və ən təhlükəli, lakin daha az ehtimal olunan variant birbaşa hərbi müdaxilədir. Ssenariyə görə, Rusiya Kalininqrad və Belarus istiqamətindən hərəkət edərək Polşa ilə Litva arasındakı strateji Suvalki dəhlizini kəsməyə, bununla Baltikyanı ölkələrin NATO-nun digər üzvləri ilə quru əlaqəsini zəiflətməyə çalışa bilər. Qotland adasına qarşı əməliyyat isə Baltik dənizində NATO-nun hərəkət imkanlarını çətinləşdirə bilər. Ekspertlər belə addımın praktiki olaraq Rusiya-NATO müharibəsini qaçılmaz edəcəyinə görə ehtimalını aşağı qiymətləndirirlər.
Üçüncü ssenari “təsadüfi” sərhəd pozuntusudur. Məsələn, Rusiya hərbi helikopterinin NATO ərazisinə məcburi eniş etməsi, ardınca ekipajı çıxarmaq adı ilə əlavə qüvvələrin sərhədi keçməsi böhran yarada bilər. Eyni məntiq NATO ölkələrinin hava məkanına daxil olan raket və ya pilotsuz uçuş aparatları ilə də tətbiq oluna bilər.
Dördüncü variant “saxta bayraq” əməliyyatıdır. Qərb kəşfiyyatı Rusiyanın ələ keçirdiyi Ukrayna istehsalı dronlardan istifadə etməklə NATO ölkəsində hücum görüntüsü yarada biləcəyindən narahatdır. Məqsəd hadisəni Ukraynanın üzərinə atmaq, Kiyevlə onun Qərb tərəfdaşları arasında fikir ayrılığı yaratmaq və NATO daxilində cavab tədbirləri barədə mübahisəni gücləndirmək ola bilər.
Bu narahatlıq yalnız nəzəri deyil. “Reuters” avqustun 10-da Polşa, Litva, Latviya və Estoniyanın mümkün belə əməliyyat barədə kəşfiyyat xəbərdarlıqlarından sonra enerji və digər kritik infrastrukturların mühafizəsini gücləndirdiyini yazıb. Litva kəşfiyyat qiymətləndirmələrində Ukrayna istehsalı dronlardan istifadə edilən mümkün “saxta bayraq” əməliyyatının nəzərdən keçirildiyini bildirib. Moskva isə bu iddiaları “qorxu hekayələri” adlandıraraq rədd edir.
Beşinci ssenari Avropada diversiya əməliyyatlarının daha təhlükəli mərhələyə keçməsidir. “The Telegraph” qatarların relsdən çıxarılması, enerji və sənaye obyektlərinin sabotajı kimi insan tələfatına səbəb ola biləcək hücumların mümkün variantlar sırasında olduğunu yazır. Son illərdə Avropa ölkələri bir sıra yanğın, partlayış və sabotaj hallarını Rusiya ilə əlaqələndirsələr də, Moskva bu ittihamları dəfələrlə rədd edib.
Sonuncu ssenari genişmiqyaslı kiberhücumdur. Kritik enerji infrastrukturu, maliyyə sistemi, hava limanları və nəqliyyat şəbəkələri hədəfə alına bilər. Belə əməliyyatların Moskva üçün üstünlüyü hücumun müəllifliyini dərhal və qəti şəkildə sübut etməyin çətin olmasıdır. Bu isə NATO-nun hansı səviyyədə cavab verməli olduğu barədə siyasi qərarı mürəkkəbləşdirə bilər.
ABŞ və Avropa kəşfiyyatının Rusiyanın bu tip “boz zona” əməliyyatlarını uzun müddətdir izlədiyini “Reuters” də təsdiqləyir. Agentliyin məlumatına görə, ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru Con Retkliffin Moskvada keçirdiyi son görüşdə NATO ölkəsinə qarşı mümkün Rusiya əməliyyatı məsələsi də qaldırılıb. ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə Putinin NATO ərazisinə hücum etməyəcəyinə inandığını bildirib.
“The Telegraph”ın təhlilində əsas risk kimi Moskvanın NATO-nun cavabını səhv hesablaması göstərilir. Alyans daxilində parçalanma yaratmağa hesablanan məhdud təxribat əks nəticə verərək kollektiv və daha sərt reaksiyaya səbəb ola bilər.
Hazırda Rusiyanın NATO ölkəsinə hücum etmək barədə qərar qəbul etdiyini göstərən açıq və təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. Sözügedən altı variant mümkün risk ssenariləridir, konkret əməliyyat planlarının mövcudluğunun sübutu deyil.
