Suriya Prezidenti Əhməd əl-Şaraa ölkənin Bəşər Əsəddən sonrakı ilk parlamentinin formalaşdırılmasını başa çatdırıb.
MSNews.az xəbər verir ki, Şaraa 210 yerlik keçid parlamentinə son 70 deputatı təyin edib.
“Reuters” yazır ki, yeni Xalq Məclisinin tərkibi bununla tamamlanıb və parlamentin gələn həftə ilk iclasını keçirməsi gözlənilir.
Yeni qanunverici orqan Suriyanın Əsəd rejimindən sonrakı siyasi keçid prosesində mühüm mərhələ hesab olunur. Bəşər Əsəd 2024-cü ilin dekabrında devrildikdən sonra əvvəlki parlament buraxılmışdı.
Parlamentin 140 üzvü daha əvvəl yerli komitələr və regional seçim mexanizmi vasitəsilə müəyyənləşdirilmişdi. Qalan 70 yer isə birbaşa prezidentin təyinat kvotasına aid idi.
Qurum keçid dövründə qanunvericilik funksiyasını yerinə yetirəcək və gələcək siyasi sistem üçün hüquqi bazanın hazırlanmasında iştirak edəcək.
AFP-yə istinadən yayılan məlumatlara görə, prezidentin təyin etdiyi 70 nəfər arasında 15 qadın var. Siyahıya həmçinin alimlər, vətəndaş müharibəsi qurbanlarının yaxınları, kimyəvi hücumlardan sağ çıxanlar və Əsəd dövründə həbsdə olmuş şəxslər daxil edilib.
“Ahram Online” yazır ki, Şaraanın təyin etdiyi deputatlar arasında keçmiş məhbuslardan 13 nəfər də var.
Yeni deputatlar arasında tanınmış simalar da yer alıb. Siyahıya “Ahrar əl-Şam” qruplaşmasının keçmiş rəhbəri Həsən Sufan, mühacirətdəki müxalifətin sabiq lideri Ənəs əl-Abda, assuriyalı xristian müxalifətçi Qabriel Muşi Qovriyeh, hökumətin qadın məsələləri idarəsinin rəhbəri Aişə əl-Dibs və aktrisa Rozina Lazkani daxildir.
Həsən Sufan illərlə Saydnaya həbsxanasında saxlanılmış şəxslərdən biri kimi tanınır. Ənəs əl-Abda isə uzun müddət Suriya müxalifətinin xaricdəki siyasi strukturlarında əsas fiqurlardan biri olub.
Yeni parlamentin ilk iclasında komitələrin yaradılması və gələcək konstitusiya prosesinin başlanması gözlənilir. Seçki komitəsinin rəhbəri Məhəmməd Taha əl-Əhməd bildirib ki, parlament cəmiyyətin gözləntilərinə cavab verəcək konstitusiya layihəsinin hazırlanması üçün komitə formalaşdıracaq.
Bununla belə, parlamentin formalaşdırılması tənqidsiz ötüşməyib. Beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatları və bir sıra siyasi qüvvələr seçim mexanizminin tam demokratik olmadığını bildirirlər.
Tənqidçilər xüsusilə azlıqların zəif təmsil olunmasını və hakimiyyətin böyük hissəsinin prezident aparatında cəmlənməsini əsas problem kimi göstərirlər.
“Financial Times” yazır ki, yeni parlament qanunları təsdiqləmək və qanunvericilik təşəbbüsü ilə çıxış etmək səlahiyyətinə malik olsa da, az sayda müşahidəçi onun Şaraa administrasiyasına real siyasi qarşı çəki olacağını gözləyir.
Seçim prosesi kürdlərin yaşadığı şimal və şimal-şərq bölgələrində də narazılıq yaradıb. Bəzi kürd partiyaları seçilmiş şəxslərin bölgəni deyil, yalnız özlərini təmsil etdiyini bildiriblər.
Süveyda vilayəti isə yerli seçim mərhələsində tam təmsil olunmayıb. Druzların çoxluq təşkil etdiyi bu bölgədə seçki prosesi təhlükəsizlik səbəbindən təxirə salınıb.
AFP-nin məlumatına görə, Süveydada proses ötən il baş verən məzhəblərarası toqquşmalardan sonra dayandırılıb. Rəsmi araşdırma orqanının məlumatında həmin hadisələrdə 1760 nəfərin öldüyü bildirilmişdi.
Şaraa Süveydadakı boşluğu qismən doldurmaq üçün druz silahlı qrupunun komandiri Leys əl-Balusu parlamentə təyin edib. Lakin Balus bölgənin faktiki yerli hakimiyyətini formalaşdıran və Şaraa administrasiyasına qarşı çıxan silahlı qruplar tərəfindən tanınmır.
Suriya rəhbərliyi isə mövcud modeli müvəqqəti mexanizm kimi təqdim edir. Şaraa daha əvvəl bildirib ki, ölkədə birbaşa ümummilli seçkilər keçirmək mümkün olana qədər bu sistem keçid dövrü üçün tətbiq ediləcək.
Yeni parlamentin mandatı ilkin olaraq 30 ay üçün nəzərdə tutulur və bu müddət uzadıla bilər.
Beləliklə, Suriyada Əsəd rejimindən sonra yeni siyasi institutların formalaşdırılması prosesi növbəti mərhələyə keçir. Lakin parlamentin real səlahiyyətləri, təmsilçilik səviyyəsi və azlıqların prosesə inteqrasiyası hələ də əsas sual olaraq qalır.
