Gec pensiyaya çıxmaq yaşlı insanlarda zehni aktivliyi və sosial əlaqələri qorumağa kömək edə bilər.
MSNews.az xəbər verir ki, neyrobioloq Alipov pensiyaya çıxma yaşının demensiya riski ilə əlaqəsini izah edib. Onun sözlərinə görə, insan işlədiyi müddətdə müəyyən vəzifələri, gündəlik məqsədi və sosial rolu olur.
Alipov bildirib ki, iş insanın yalnız pul qazanması demək deyil. İnsan işlədiyi zaman nə etdiyini, niyə etdiyini anlayır, cəmiyyət üçün faydalı olduğunu hiss edir və özünü vacib bir sistemin parçası kimi qəbul edir.
Onun fikrincə, pensiyaya çıxdıqdan sonra məqsədsiz və passiv həyat tərzi sinir sistemi üçün mənfi təsir yarada bilər. Xüsusilə, günün böyük hissəsini evdə keçirmək, yalnız televizora baxmaq və sosial əlaqələrdən uzaqlaşmaq beyin üçün faydalı olmayan mühit formalaşdırır.
Bu fikir bəzi elmi araşdırmalarla da uyğun gəlir. “Whitehall II” tədqiqatında pensiyadan sonra verbal yaddaşın azalmasının pensiyadan əvvəlki dövrlə müqayisədə daha sürətli getdiyi göstərilib. Araşdırma müəllifləri bunu iş mühitinin yaratdığı sosial və zehni stimulların azalması ilə əlaqələndirirlər.
Başqa bir tədqiqatda isə pensiyaya çıxmağın gecikdirilməsinin koqnitiv geriləməyə qarşı qoruyucu təsir göstərə biləcəyi qeyd olunur. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, aktiv iş həyatı beynin “koqnitiv ehtiyatını” qorumağa kömək edə bilər.
Alipov sosial ünsiyyətin də xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, evdə tək qalan və ünsiyyətdən uzaqlaşan yaşlı insanlarda demensiya riski ciddi şəkildə arta bilər.
“Norwegian HUNT4 70+” tədqiqatı da iş həyatında sosial qarşılıqlı əlaqənin sonrakı yaşlarda koqnitiv pozulma riskinin azalması ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir. Tədqiqatda 9 mindən çox iştirakçının məlumatları təhlil edilib.
Mütəxəssislərin fikrincə, burada əsas məsələ təkcə işləmək deyil, insanın həyatında davamlı aktivliyin qalmasıdır. Bu, iş, könüllülük, tədris, ailə üzvlərinə dəstək, yeni bacarıqlar öyrənmək, idman və sosial fəaliyyətlər formasında ola bilər.
Alimlər qeyd edirlər ki, demensiya çoxfaktorlu xəstəlikdir və yalnız pensiya yaşı ilə izah oluna bilməz. Genetik amillər, təhsil səviyyəsi, fiziki aktivlik, yuxu, ürək-damar sağlamlığı, qidalanma və sosial mühit də mühüm rol oynayır.
Buna görə də gec pensiyaya çıxmaq hər kəs üçün universal həll deyil. Lakin yaşlı insanların gündəlik həyatında məqsəd, ünsiyyət və zehni aktivliyin qorunması beyin sağlamlığı üçün vacib amillərdən biri hesab olunur.
