ABŞ Prezidenti Donald Tramp Birləşmiş Ştatların Hörmüz boğazına “tam nəzarət etdiyini” və Vaşinqtonun bu nəzarəti saxlaya biləcəyini bildirib. Prezident ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin İran limanlarına tətbiq etdiyi blokadanı “polad divar” adlandırıb.
MSNews.az xəbər verir ki, “Reuters” Trampın avqustun 12-də “Truth Social” hesabında paylaşdığı bəyanatı təsdiqləyib. ABŞ prezidenti bildirib ki, İranın blokadaya qarşı heç nə edə bilmədiyini düşünür.
Tramp daha sonra İranın hərbi və iqtisadi vəziyyəti barədə son dərəcə sərt ifadələr işlədib. O, İranın artıq Hərbi Dəniz və Hərbi Hava Qüvvələrinin olmadığını, qalan hərbçilərin maaş almadığını, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun — SEPAH-ın ağır itkilər verdiyini və ölkə rəhbərliyinin vəziyyətinin qeyri-müəyyən olduğunu iddia edib. ABŞ prezidenti İranı artıq Yaxın Şərqin əvvəlki “xuliqanı” olmadığını deyərək təsvir edib. “ABC News” da bəyanatın bu hissələrini yayıb.
Bununla belə, Trampın hərbi qüvvələrlə bağlı ifadələri müstəqil şəkildə təsdiqlənmiş vəziyyət kimi qəbul edilə bilməz. “Reuters” iyul ayında ABŞ zərbələrində İran ordusunun Hərbi Hava və Hərbi Dəniz qüvvələrinin üzvlərinin öldürüldüyünü bildirmişdi. Agentliyin avqustun 11-dəki məlumatında isə İranın SEPAH strukturlarının fəaliyyətini davam etdirdiyi və Tehran qüvvələrinin regiondakı ABŞ obyektlərinə hücumlar həyata keçirdiyi qeyd olunur. Buna görə “İranın artıq donanması və hava qüvvələri yoxdur” ifadəsi Trampın siyasi qiymətləndirməsidir.
Trampın İranın “300 faiz inflyasiya” ilə üzləşdiyi barədə iddiası da beynəlxalq iqtisadi məlumatlarla uyğun gəlmir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun 2026-cı il üzrə son proqnozunda İranda orta illik istehlak qiymətləri inflyasiyası 68,9% göstərilir. Fond eyni zamanda İran iqtisadiyyatının bu il 5,4% kiçiləcəyini proqnozlaşdırır. Buna görə 300%-lik göstərici hazırkı standart illik inflyasiya göstəricisi kimi təsdiqlənmir.
Hörmüz boğazına “tam nəzarət” iddiası da mübahisəlidir. “The Wall Street Journal” gəmi izləmə məlumatlarına əsasən yazır ki, avqustun 11-də boğazdan cəmi 14 gəmi keçib, halbuki müharibədən əvvəl gündəlik göstərici 130-dan çox idi. Həmin 14 gəmidən 11-i İranın idarə etdiyi marşrutdan istifadə edib. Nəşr bu göstəricilərin ABŞ-nin boğaza tam nəzarət etdiyi barədə iddianı mürəkkəbləşdirdiyini qeyd edir.
İran isə əks mövqe tutur. “Reuters”in məlumatına görə, İranın ali təhlükəsizlik rəsmisi Möhsün Rezayi ABŞ müharibəni və blokadanı dayandırmayana, İranın dondurulmuş aktivlərini azad etməyənə və Tehranın digər şərtlərini qəbul etməyənə qədər Hörmüz boğazının açılmayacağını bildirib.
ABŞ isə İran limanlarına tətbiq etdiyi blokadanı faktiki güc vasitəsilə icra etməyə davam edir. CENTCOM avqustun 11-də xəbərdarlıqlara əməl etməyərək İran istiqamətində hərəkət edən Panama bayraqlı yük gəmisinin ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin MH-60 helikopterindən atılan iki “Hellfire” raketi ilə sıradan çıxarıldığını açıqlayıb.
Beləliklə, ABŞ-nin Hörmüzdə ciddi hərbi üstünlüyü və blokadanı tətbiq etmək imkanları olsa da, Trampın “tam nəzarət”, İran silahlı qüvvələrinin faktiki yoxluğu və 300%-lik inflyasiya barədə ifadələri onun siyasi bəyanatlarıdır və bütün detalları müstəqil faktlarla təsdiqlənmir.
