İsrail Ordusunun keçmiş Baş Qərargah rəisi, ehtiyatda olan general Qadi Ayzenkot Baş nazir Benyamin Netanyahunun qarşıdakı seçkilərdə əsas rəqiblərindən birinə çevrilir.
MSNews.az xəbər verir ki, bu barədə “The Wall Street Journal” yazıb. Nəşrin məlumatına görə, Qəzzadakı müharibədə oğlunu və iki qardaşı oğlunu itirmiş Ayzenkotun mərkəzçi “Yaşar” partiyası son aylarda sürətlə populyarlıq qazanıb və Netanyahunun sağçı “Likud” partiyası ilə rəqabət aparacaq səviyyəyə yüksəlib.
Sorğular göstərir ki, Ayzenkotun partiyası Knessetdə Netanyahunun “Likud”u ilə təxminən eyni nəticə göstərə bilər. Nəşrin məlumatına görə, son sorğulardan birində həm Ayzenkotun partiyasına, həm də “Likud”a 120 yerlik Knessetdə 23 mandat proqnozlaşdırılıb. “The Jerusalem Post” da iyun ayında dərc olunan “Maariv” sorğusuna əsasən, “Yaşar” partiyasının ilk dəfə “Likud”la eyni səviyyəyə çatdığını yazmışdı.
Ayzenkotun yüksəlişi İsraildə oktyabrın sonunadək keçirilməsi gözlənilən parlament seçkiləri fonunda baş verir. Bu seçkilər 7 oktyabr 2023-cü il HƏMAS hücumundan, Qəzza müharibəsindən, həmçinin Livan və İran istiqamətində baş verən hərbi qarşıdurmalardan sonra ölkədə keçiriləcək ilk ümumi seçki olacaq. Ayzenkot “Yaşar” partiyası ilə milli birlik, hesabatlılıq və ultraortodoks yəhudilər üçün məcburi hərbi xidmət kimi mövzuları ön plana çıxarır.
Netanyahu üçün əsas problem yalnız Ayzenkotun yüksəlişi deyil, həm də İranla son müharibənin nəticələri ilə bağlı ölkə daxilində artan narazılıqdır. “Times of Israel”in məlumatına görə, İvrit Universiteti və Agam Labs tərəfindən keçirilən sorğuda israillilərin 92 faizdən çoxu İranın son müharibədən qalib çıxdığını və ya ondan daha çox fayda götürdüyünü bildirib. Respondentlərin böyük əksəriyyəti həmçinin müharibənin İsrailin uzunmüddətli təhlükəsizliyini zəiflətdiyini hesab edir.
Ayzenkotun siyasi cazibəsi böyük ölçüdə onun Netanyahu ilə kəskin kontrastında görünür. O, 7 oktyabr hücumundan sonra Netanyahunun müharibə kabinetinə qoşulmuşdu, lakin 2024-cü ildə baş nazirin müharibəni idarə etmə tərzinə etiraz olaraq hökumətdən ayrıldı. Ayzenkot Netanyahunu aydın strategiyanın olmamasında və girovların taleyini siyasi hesablamalara qurban verməkdə ittiham etmişdi.
Onun şəxsi itkisi də İsrail cəmiyyətində güclü emosional təsir yaradıb. Ayzenkotun 25 yaşlı oğlu Qal Qəzza müharibəsinin ilk aylarında həlak olub. Daha sonra onun iki qardaşı oğlu da döyüşlərdə həyatını itirib. Nəşr yazır ki, adətən təmkinli general oğlunun dəfn mərasimində vida nitqi zamanı göz yaşlarını saxlaya bilməyib və bu görüntü geniş ictimai rezonans doğurub.
Son sorğular Ayzenkotun artıq təkcə partiya reytinqində deyil, şəxsi liderlik göstəricilərində də Netanyahu ilə başabaş mübarizə apardığını göstərir. WSJ-nin məlumatına görə, “baş nazir vəzifəsinə kim daha uyğundur?” sualına respondentlərin 41 faizi Ayzenkotun, 40 faizi isə Netanyahunun adını çəkib. Naftali Bennett isə digər müxalif namizəd kimi yarışda qalmasına baxmayaraq, bəzi sorğularda Ayzenkot və Netanyahudan geri görünür.
Bununla belə, İsrailin parçalanmış siyasi sistemi Ayzenkot üçün də ciddi çağırış olaraq qalır. Hətta onun partiyası “Likud”la eyni və ya daha yüksək nəticə göstərsə belə, hökumət qurmaq üçün 61 mandatlıq koalisiya formalaşdırmaq lazım olacaq. Netanyahu isə uzun illərdir İsrail siyasətində koalisiya danışıqları və sağ blokun səfərbər edilməsi bacarığı ilə tanınır.
Beləliklə, Qadi Ayzenkotun yüksəlişi Netanyahu üçün son illərin ən ciddi daxili siyasi sınaqlarından birinə çevrilə bilər. İsraildə qarşıdakı seçkilərin əsas xətti təhlükəsizlik, müharibələrin nəticələri, girovlar məsələsi və Netanyahu dövründən sonrakı siyasi alternativ ətrafında formalaşır.
