Dünyanın diqqəti hal-hazırda ABŞ ilə İran arasında yüksələn gərginlikə yönəlib. ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı həm diplomatik, həm də hərbi tədbirləri nəzərdən keçirir, Tehran isə cavab addımlarına hazırlaşır. Bu vəziyyət beynəlxalq ictimaiyyətin narahatlığı ilə qarşılanır və bir sıra potensial ssenarilər müzakirə edilir.
1. Məhdud, hədəfli zərbələr: ABŞ hava və dəniz qüvvələri İranın nüvə, raket və ordu infrastrukturlarına məhdud, yüksək dəqiqlikli zərbələr endirə bilər. Bu, siyasi dəyişiklik olmadan riskləri azaltmağa çalışa bilər.
2. Rejim siyasətini yumşaldır: Rəhbərlik qalmasına baxmayaraq, İran müəyyən geosiyasi və nüvə proqramı siyasətlərini dəyişə bilər. Bu “yumşalma” ssenarisi az ehtimallı olsa da nəzərdən keçirilir.
3. Rejimin çökməsi və hərbi hakimiyyət: Rejim içində sarsıntılar artarsa, hakimiyyət boşluğu yarana və nəticədə İran daxilində hərbi rəhbərlik daha dominant rol oynaya bilər.
4. İranın hərbi cavabı: İran ABŞ qüvvələrinə və ya müttəfiqlərinə raket, pilotsuz uçuş aparatları və ya digər hərbi üsullarla cavab verə bilər, bu da regional münaqişəni dərinləşdirə bilər.
5. Hörmüz boğazının minalanması: İran Hörmüz boğazını minalamaqla neft və qaz tranzitini təhlükəyə ata və qlobal enerji bazarını kəskin təsirləndirə bilər. Bu boğazdan dünya neftinin təxminən 20-25 %-i keçir.
6. ABŞ hərbi gəmisinin batırılması: İran “swarm” tipli hücumlarla ABŞ hərbi gəmilərini hədəf alaraq ağır cavab tədbiri görə bilər, bu isə qarşıdurmanı daha da kritik səviyyəyə qaldıra bilər.
7. Rejimin süqutu və xaos: Ən kəskin ssenaridə rejim çökməklə milli xaos və vətəndaş müharibəsinə səbəb ola bilər, bu da regional sabitliyi ciddi şəkildə poza bilər.
Bu ssenarilər müxtəlif ehtimallar daxilində müzakirə edilir və hər birinin nəticələri — regional təhlükəsizlik, enerji bazarları, iqtisadiyyat və BMT-yə üzv ölkələrin siyasətinə təsirləri var.
