Hər il oktyabrın 31-də dünyanın müxtəlif ölkələrində qeyd olunan Hellouin (“Halloween”) bayramının kökləri qədim keltlərin Samhain festivalına gedib çıxır. Bu gün qorxulu kostyumlar, balqabaq fənərləri və əyləncələrlə tanınan bayram minilliklər əvvəl tamamilə fərqli inanclar və ənənələrlə bağlı olub.
MSNews.az xəbər verir ki, Hellouinin mənşəyi əsasən 2 min ildən çox əvvəl indiki İrlandiya və Britaniya ərazilərində yaşayan keltlərin qeyd etdiyi Samhain bayramı ilə əlaqələndirilir.
İrlandiyanın Milli Muzeyinin məlumatına görə, Samhain noyabrın 1-də qış fəslinin başlanğıcını bildirirdi. Bayramın əsas mərasimləri isə oktyabrın 31-i axşam keçirilirdi. Bu dövr məhsul yığımının başa çatması və insanların sərt qışa hazırlaşması ilə üst-üstə düşürdü.
Qədim keltlər nəyə inanırdılar?
Keltlərin inancına görə, Samhain gecəsində canlılarla ölülər dünyası arasındakı sərhəd zəifləyir, vəfat etmiş insanların ruhları yer üzünə qayıda bilirdi. İnsanlar həm əcdadlarını yad edir, həm də pis ruhlardan qorunmağa çalışırdılar.
Bu məqsədlə böyük tonqallar qalanır, müxtəlif mərasimlər keçirilir və qorxunc maskalardan istifadə olunurdu. Keltlər maskaların insanları pis ruhlardan qoruya biləcəyinə inanırdılar.
İrlandiyanın tarixi irs qurumunun məlumatına əsasən, ölkədə yerləşən təxminən 5 min illik Tara kurqanı da Samhain dövrü ilə əlaqələndirilir. Kurqanın daxili hissəsi ilin müəyyən günlərində günəş şüaları ilə işıqlanır. Bununla belə, abidənin qədimliyi Hellouinin 5 min ildir qeyd olunduğunu sübut etmir.
Samhain necə Halloweenə çevrildi?
Xristianlığın yayılması ilə qədim mövsümi inanclar yeni dini ənənələrlə qarşılıqlı təsirə məruz qaldı. Noyabrın 1-də qeyd olunan Bütün Müqəddəslər Günü ilə bağlı oktyabrın 31-i axşamı ingilis dilində “All Hallows’ Eve” adlandırılmağa başladı. Zamanla bu ifadə Hellouin formasını aldı.
Müasir Hellouin həm qədim xalq inanclarının, həm də sonrakı xristian və mədəni ənənələrin təsiri ilə formalaşıb.
Balqabaq, maskalar və şirniyyat ənənəsi haradan yaranıb?
İlkin dövrlərdə İrlandiyada insanlar balqabaq deyil, şalğam oyaraq onun içərisinə işıq yerləşdirirdilər. Daha sonra ABŞ-a köç edən irlandiyalılar bu ənənəni balqabaqla davam etdiriblər.
Uşaqların müxtəlif kostyumlar geyinərək evləri gəzməsi və şirniyyat toplaması da daha qədim maskalanma və ev-ev dolaşma adətləri ilə əlaqələndirilir.
İrlandiyanın Milli Muzeyinin məlumatına görə, ənənəvi Halloween mərasimlərində insanların maskalanması, müxtəlif oyunlar keçirməsi və gələcəklə bağlı inanclara əsaslanan əyləncələr təşkil etməsi geniş yayılmışdı.
Beləliklə, bu gün əyləncə və kostyum bayramı kimi tanınan Hellouin əslində qədim insanların təbiət, ölüm, ruhlar və fəsillərin dəyişməsi ilə bağlı inanclarından formalaşıb.
