Qəzzada atəşin dayandırılması, HƏMAS-ın tərksilahı və İsrail qüvvələrinin mərhələli şəkildə geri çəkilməsini nəzərdə tutan yeni yol xəritəsi ətrafında danışıqlar davam edir. Paralel olaraq İordan çayının qərb sahilində İsrail qüvvələrinin əməliyyatları və yəhudi məskunlaşanların zorakılığı fonunda vəziyyət gərgin olaraq qalır.
MSNews.az xəbər verir ki, “Reuters”in məlumatına görə, ABŞ Prezidenti Donald Trampın yaratdığı “Sülh Şurası” ilə HƏMAS arasında aylardır davam edən danışıqlar nəticəsində 15 bəndlik yol xəritəsi hazırlanıb. HƏMAS sənədi prinsip etibarilə qəbul etsə də, İsrail hökuməti hazırkı variantla razılaşmadığını bildirib.
Plana əsasən, Qəzzanın ayrı-ayrı sektorlarında silahların təhvil verilməsi və istifadəyə yararsız hala gətirilməsi təsdiqləndikcə İsrail qüvvələri həmin ərazilərdən mərhələli şəkildə geri çəkilməlidir. “Sülh Şurası”nın Qəzza üzrə nümayəndəsi Nikolay Mladenov prosesin “sektor-sektor” aparılacağını və danışıqların davam etdiyini bildirib. İsrail isə HƏMAS tam tərksilah edilmədən geri çəkilməyəcəyini vurğulayır.
Atəşkəs qüvvədə olsa da, Qəzzada zorakılıq tam dayanmayıb. “Reuters” bildirir ki, İsrail son günlər hücumların miqyasını azaldıb və yalnız birbaşa təhlükələrə qarşı əməliyyat apardığını bəyan edib. Qəzza səhiyyə rəsmilərinə görə isə 2025-ci ilin oktyabrında əldə edilmiş atəşkəsdən sonra İsrail hücumlarında 1200-dən çox fələstinli həlak olub. İsrail hərbçiləri əməliyyatların silahlı qruplara və öz qüvvələrinə qarşı təhdidlərə yönəldiyini bildirirlər.
İordan çayının qərb sahilində də gərginlik davam edir. Fələstin mənbələrinə görə, avqustun 11-də İsrail qüvvələri müxtəlif şəhər və kəndlərdə keçirilən reydlər zamanı 20 fələstinlini saxlayıb.
Bundan bir gün əvvəl — avqustun 10-da isə Fələstinin WAFA agentliyinə istinadən verilən məlumata görə, 116 israilli məskunlaşan Əl-Əqsa məscidi kompleksinə daxil olub. Onların polis mühafizəsi altında ərazidə dini ayinlər keçirdiyi bildirilir.
Avqustun 11-də İsrail ordusu Nablusun cənub-qərbindəki Tal kəndində Fəruq Ramadanın yaşadığı mənzili partladaraq dağıdıb. “Anadolu” yerli mənbələrə istinadən bildirir ki, Ramadan iyulun 24-də məskunlaşanlar və İsrail hərbçilərinin iştirakı ilə baş verən qarşıdurmada öldürülən dörd fələstinlidən biri olub. Həmin mənbələr onun qarşıdurma zamanı silah ələ keçirərək atəş açdığını və iki israillinin öldüyünü bildirirlər.
BMT ekspertləri isə iyul ayında İordan çayının qərb sahili və Şərqi Qüdsdə azı 14 fələstinlinin öldürülməsini və məskunlaşanların zorakılığının artmasını pisləyiblər. Ekspertlərin bəyanatında iyulun 24-də Talda baş verən hadisələr xüsusi qeyd olunub. Onlar məskunlaşanların zorakılığının “kortəbii olmadığını”, bəzi hallarda İsrail qüvvələrinin müdafiəsi və iştirakı ilə həyata keçirildiyini bildiriblər. Bu, BMT ekspertlərinin qiymətləndirməsidir.
İşğal olunmuş Fələstin ərazilərində insan hüquqları üzrə BMT-nin xüsusi məruzəçisi Françeska Albaneze də İsrail siyasətini sərt tənqid edib. Albaneze son açıqlamalarında “çayla dəniz arasında Fələstin üçün yer olmadığını” söyləyərək soyqırımı və aparteidi İsrailin “dövlət layihələri” kimi xarakterizə edib. Albaneze BMT tərəfindən təyin olunan müstəqil ekspertdir və onun açıqlamaları avtomatik olaraq BMT-nin institusional mövqeyi sayılmır.
ABŞ-də isə Florida ştatından Konqresə namizəd Oliver Larkin İsrail siyasətini “soyqırımı” və “aparteid” kimi xarakterizə edən siyasətçilər arasındadır. “The New Arab” Larkinin Qəzzadakı müharibəni soyqırımı, İordan çayının qərb sahilindəki siyasəti isə aparteidin genişlənməsi kimi qiymətləndirdiyini yazır. O, İsrailə şərtsiz ABŞ hərbi yardımına da qarşı çıxır.
İsrail soyqırımı ittihamlarını rədd edir və Qəzzadakı hərbi fəaliyyətinin HƏMAS-a qarşı yönəldiyini bildirir. Hazırkı danışıqlarda əsas fikir ayrılığı HƏMAS-ın tərksilahı ilə İsrail qüvvələrinin geri çəkilməsinin hansı ardıcıllıqla həyata keçirilməsi üzərində qalır.
