Barmaq izi olmayan nadir insanlar: dünyada “yox” sayılanlar

Biometrik sistemlərin yayıldığı dünyada, nadir genetik mutasiya “adermatoqlifiya” xəstəliyi nəticəsində barmaq izi olmayan banqladeşli Sarker ailəsi əsas hüquq və xidmətlərə çıxışda ciddi çətinlik yaşayır.

39

Dünyada milyardlarla insan biometrik barmaq izi ilə tanınarkən, Banqladeşin Racşahi bölgəsində yaşayan Sarker ailəsi bu texnologiyanın kənarında qalıb. Ailə üzvləri “adermatoqlifiya” adlı nadir genetik mutasiya səbəbindən dörd nəsildir barmaq izi olmadan doğulurlar və bu səbəbdən gündəlik həyatlarında ciddi bürokratik əngəllərlə qarşılaşırlar.

Tibb ədəbiyyatında adətən “dermatoqlifiya” adlandırılan və barmaqların üzərində təbii olaraq yaranan dəri naxışları olmayan insanlarda biometrik sistemlər onları tanımaqda çətinlik çəkir. Apu və onun atası Amal kimi ailə üzvlərinin barmaq ucları tamamilə hamar olduğundan, müasir sistemlər onları avtomatik tanıya bilmir.

Bu problem əvvəllər onlar üçün o qədər də böyük çətinlik yaratmırdı, lakin 2008-ci ildən etibarən Banqladeşdə kimlik, pasport, sürücülük və digər sənədlərin alınmasında biometrik məlumatların məcburi tətbiqi bu ailə üçün ciddi bir maneə olub. Amal üçün “barmaq izi yoxdur” qeydiyyatı ilə verilmiş şəxsiyyət vəsiqəsi belə pasport və sürücülük vəsiqəsi alma prosesini çətinləşdirir.

Məsələn, 2016-dan etibarən SIM kart əldə etmək üçün barmaq izi tələb olunduğundan, ailənin üzvləri öz adlarına mobil xətt ala bilmirlər. Apu bir SIM kart üçün müraciət etdikdə, sistem barmaq izini oxuya bilməyib prosesi davam etdirə bilməyib və nəticədə xətt satılmayıb.

Bu nadir genetik vəziyyət adətən başqa ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb olmasa da, biometrik texnologiyanın “standart” qəbul edildiyi bir dünyada bu ailənin təməl sosial xidmətlərə çıxışında ciddi problemlər yaradır. Elm adamları bu kimi hallar üçün alternativ tanıma metodlarının tətbiqini müzakirə edirlər, lakin hələ də ümumi və tam həll yoxdur.