ABŞ Prezidenti Donald Tramp NATO sammitindən sonra Türkiyədən gözlənilməz şəkildə yeni Qətər mənşəli prezident təyyarəsi ilə deyil, köhnə “Air Force One” ilə ayrılıb.
MSNews.az xəbər verir ki, “Reuters”in məlumatına görə, Tramp Ankaradan Böyük Britaniyanın RAF Mildenhall hərbi bazasına köhnə prezident təyyarəsi ilə uçub, daha sonra isə orada yenilənmiş Qətər mənşəli təyyarəyə keçərək Vaşinqtona yola düşüb. Agentlik bu addımı “gözlənilməz təyyarə dəyişikliyi” kimi qiymətləndirib.
Yeni təyyarə ABŞ-a Qətər tərəfindən hədiyyə edilmiş “Boeing 747”dir və “L3Harris Technologies” şirkəti tərəfindən prezident missiyası üçün yenidən təchiz olunub. “Reuters” yazır ki, bu təyyarə Trampın NATO sammiti üçün Türkiyəyə səfəri zamanı ilk beynəlxalq uçuşunu həyata keçirib.
Tramp isə təyyarə dəyişikliyini təhlükəsizlik səbəbi ilə deyil, ABŞ hərbçilərinə yeni təyyarəni göstərmək istəyi ilə izah edib. O, “Truth Social” hesabında köhnə “Air Force One” ilə “köhnə günlərin xatirinə” uçacağını, yeni təyyarənin isə Böyük Britaniyadakı bazaya göndəriləcəyini yazıb.
Bununla belə, qərar təhlükəsizlik müzakirələrini yenidən gündəmə gətirib. “The Times of Israel”in məlumatına görə, təyyarə dəyişikliyi fonunda ABŞ Məxfi Xidmətinin tövsiyəsi və yeni təyyarənin təhlükəsizlik imkanları barədə suallar yaranıb. Nəşr “The New York Times”a istinadən yazır ki, dəyişiklik konkret təsdiqlənmiş hücum təhlükəsi ilə deyil, ehtiyat tədbiri ilə bağlı olub.
Tramp Ankarada jurnalistlərin “təyyarə dəyişikliyi mümkün sui-qəsd təhlükəsi ilə bağlı idimi?” sualına birbaşa cavab verməyib. O, İranla bağlı danışaraq “İranın ölüm siyahısında birinci yerdəyəm” ifadəsini işlədib.
“The Daily Beast” isə MS NOW-a istinadən yazır ki, keçmiş milli təhlükəsizlik rəsmilərinin fikrincə, köhnə “Air Force One” daha sınanmış komanda-idarəetmə, məxfi rabitə və müdafiə imkanlarına malikdir. Eyni yazıda ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin nümayəndəsinin yeni təyyarənin təhlükəsiz və prezident missiyası üçün lazımi texnologiyalarla təchiz edildiyini bildirdiyi də qeyd olunur.
Təyyarədə olan jurnalistlərin pəncərə pərdələrini endirməsi barədə məlumatlar da diqqət çəkib. “The Daily Beast” yazır ki, jurnalistlər bunun səbəbini soruşanda Tramp “yəqin ki, təhlükəli uçuşdasınız” deyə cavab verib. Lakin bu detal da rəsmi şəkildə PUA, raket və ya konkret hücum təhlükəsinin təsdiqi kimi təqdim olunmayıb.
Sosial şəbəkələrdə və bəzi “Telegram” kanallarında yeni təyyarənin Türkiyə ərazisində İranın nəzarət edə biləcəyi infrastrukturdan keçməsi, həmçinin PUA və raket təhlükəsi səbəbilə marşrutun dəyişdirilməsi barədə iddialar yayılıb. Açıq mənbələrdə bu versiyaları təsdiqləyən rəsmi ABŞ açıqlaması və ya etibarlı beynəlxalq agentlik məlumatı hələlik yoxdur.
Bəzi mənbələr bu hadisəni Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun Dəməşq səfəri zamanı baş verən partlayışlarla müqayisə edir. “Reuters” yazır ki, iyulun 7-də Dəməşqdə Makronun səfəri zamanı iki partlayış baş verib, lakin hadisə onun təhlükəsizlik zonasından kənarda olub. AP isə Suriya rəsmilərinin bu partlayışlarda İŞİD-lə əlaqəli şübhəlilərin saxlanıldığını bildirdiyini yazıb.
Beləliklə, Trampın Türkiyədən köhnə “Air Force One” ilə uçması faktı təsdiqlənir. Lakin bunun konkret İran təhlükəsi, Türkiyə infrastrukturuna dair kəşfiyyat məlumatı və ya PUA/raket riski ilə bağlı olduğu rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib. Hazırkı məlumatlara görə, ABŞ tərəfi bunu ehtiyat tədbiri və yeni təyyarənin təhlükəsizlik imkanları ətrafında yaranan narahatlıqlar fonunda baş verən əməliyyat xarakterli dəyişiklik kimi qiymətləndirir.
