Rusiya 10 ildən artıq müddətdə ilk dəfə Aralıq dənizində hərbi gəmisiz qalıb. Qərb rəsmilərinin məlumatına görə, Moskvanın 2013-cü ildən bölgədə saxladığı daimi hərbi-dəniz qüvvələrinin hazırda Aralıq dənizində aktiv döyüş gəmisi yoxdur.
MSNews.az xəbər verir ki, “The Telegraph” NATO rəsmisinə istinadən Rusiyanın iyun ayından bəri bölgədə hərbi gəmisinin olmadığını yazıb. Mənbə bunu “10 ildən artıq müddətdə ilk belə hal” və Moskvanın hərbi-dəniz imkanları baxımından əhəmiyyətli dəyişiklik kimi qiymətləndirib.
Qəzetin məlumatına görə, Rusiyanın onsuz da məhdud imkanlarla fəaliyyət göstərən suüstü donanmasının bir hissəsi sanksiyalarla üzləşən Rusiya neft tankerlərini qorumaq üçün başqa istiqamətlərə yönəldilib. Bu qiymətləndirmə Qərb rəsmilərinə məxsusdur və Moskva Aralıq dənizindən qüvvələrin məhz bu səbəbdən çıxarıldığını rəsmi şəkildə açıqlamayıb.
Rusiyanın hərbi gəmilərlə sanksiyalı tankerləri müşayiət etməsi isə daha əvvəl də qeydə alınıb. Böyük Britaniya Kral Donanmasının məlumatına görə, Rusiya freqatları 2026-cı ilin yaz və yay aylarında “kölgə donanması”na aid tankerləri La-Manş boğazından müşayiət edib. İyunda Britaniya qüvvələri sanksiya altında olan “Smyrtos” tankerinə müdaxilə etmişdi. “Reuters” isə avqustda Aİ-nin Aralıq dənizində Rusiyanın “kölgə donanması” ilə əlaqələndirilən daha bir tankerə baxış keçirdiyini bildirib.
Moskvanın Aralıq dənizindəki mövqelərinin zəifləməsinə Suriyadakı dəyişikliklər də təsir göstərib. Rusiya 2013-cü ildə bölgədə daimi hərbi-dəniz operativ birləşməsi yaratmış, Suriyanın Tartus limanındakı bazadan onun əsas logistika mərkəzi kimi istifadə etmişdi. Lakin Bəşər Əsəd hakimiyyətinin 2024-cü ildə devrilməsindən sonra Moskvanın Suriyadakı hərbi mövcudluğunun gələcəyi qeyri-müəyyənləşib.
“Reuters” avqustun 9-da Dəməşq və Moskvanın Tartus və Hmeymim bazalarının gələcək statusu barədə razılaşdığını yazıb. Razılaşmaya əsasən, bəzi obyektlər Suriya idarəçiliyinə qaytarılacaq, hərbi infrastrukturlar isə birgə təlim mərkəzlərinə çevriləcək. Bu da Rusiyanın Aralıq dənizində əvvəlki səviyyədə daimi hərbi mövcudluq saxlamaq imkanlarını məhdudlaşdırır.
Eyni zamanda Qərb ölkələri Rusiyanın neft ixracında istifadə etdiyi “kölgə donanması”na qarşı tədbirləri gücləndirir. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin avqustun 12-də Avropa ölkələrinin Rusiya ilə əlaqəli gəmiləri ələ keçirməsinə Moskvanın analoji addımlarla cavab verə biləcəyini bəyan edib.
