Yeni araşdırmalar göstərir ki, işdə tapşırığın qeyri-müəyyən olması bəzən onun çətin olmasından daha çox stress yarada bilər.
MSNews.az xəbər verir ki, “Inc.” nəşri psixoloq Adam Grantın fikirlərinə istinadən yazır ki, problem çox vaxt məqsədin çətinliyində yox, onun qeyri-dəqiq müəyyənləşdirilməsindədir. Grantın sözlərinə görə, insan nə etməli olduğunu bilmədikdə və ya ziddiyyətli göstərişlər aldıqda bu, sadəcə çox iş görməkdən azı eyni dərəcədə yorucu ola bilər.
Məqalədə sadə nümunə verilir: rəhbər əməkdaşa korporativ tədbir təşkil etməyi tapşırır, amma hansı formatın, büdcənin və nəticənin gözlənildiyini dəqiq demir. Digər halda isə əməkdaşa çətin, lakin konkret A, B və C bəndlərindən ibarət təcili tapşırıq verilir. Araşdırmalar göstərir ki, ikinci vəziyyətdə iş daha ağır olsa da, birinci vəziyyətdəki qeyri-müəyyənlik daha çox stress yarada bilər.
“Science X” yazır ki, “Journal of Vocational Behavior” jurnalında dərc olunan meta-analiz 60 illik tədqiqatları əhatə edib. Araşdırmada 515 tədqiqat, 588 nümunə və 787 959 iştirakçının məlumatları təhlil olunub. Nəticəyə görə, işdə rol qeyri-müəyyənliyi — yəni əməkdaşın ondan nə gözlənildiyini dəqiq bilməməsi — performans, işə bağlılıq və ümumi rifah üçün ən zərərli stressorlardan biri kimi çıxış edir.
Tədqiqatçılar üç əsas iş stressorunu fərqləndirirlər: rol qeyri-müəyyənliyi, rol konflikti və rol yüklənməsi. Rol qeyri-müəyyənliyi əməkdaşın vəzifə, prioritet və uğur meyarlarını dəqiq bilməməsi deməkdir. Rol konflikti ziddiyyətli göstərişlər almaq, rol yüklənməsi isə vaxt və resursların iş həcminə çatmaması ilə bağlıdır.
“WIRED” nəşri də UCL alimlərinin “Nature Communications” jurnalında dərc olunan araşdırmasına istinadən bildirir ki, qeyri-müəyyənlik insanlarda fizioloji stress göstəricilərini artıra bilər. Tədqiqatda iştirakçılar elektrik zərbəsinin olub-olmayacağını bilmədikdə, stress səviyyələri zərbənin mütləq olacağını bildikləri vəziyyətlə müqayisədə daha yüksək olub.
“TIME” isə araşdırmanın müəlliflərindən Archy de Berkerin fikirlərinə istinadən yazır ki, qeyri-müəyyənlik beynin qərar verməsini çətinləşdirir. İnsan nə baş verəcəyini bilmədikdə, beyin eyni anda həm təhlükəni qiymətləndirməyə, həm də mümkün qərarları hesablamağa çalışır.
Ekspertlərə görə, bu nəticələr iş yerləri üçün praktiki mesaj daşıyır: tapşırıqlar yalnız “çətin” yox, həm də “aydın” olmalıdır. Rəhbərlər nəticəni, prioritetləri, son tarixi və uğur meyarlarını əvvəlcədən dəqiqləşdirdikdə əməkdaşların stressi azalır, məhsuldarlıq isə artır.
