ABŞ və Yaponiya yapon yeninin kəskin ucuzlaşmasının qarşısını almaq üçün 15 ildən sonra ilk dəfə valyuta bazarına birgə müdaxilə edib və zərurət yaranacağı təqdirdə eyni addımı yenidən atacaqlarını bildiriblər.
MSNews.az xəbər verir ki, Yaponiya Maliyyə Nazirliyi və ABŞ-nin maliyyə naziri Skott Bessent birgə əməliyyatın iyulun 31-də həyata keçirildiyini təsdiqləyiblər. Bu, 2011-ci ildə Şərqi Yaponiyada baş verən dağıdıcı zəlzələdən sonra keçirilmiş koordinasiyalı əməliyyatdan bəri iki ölkənin yen bazarına ilk birgə müdaxiləsidir.
Bu barədə “Reuters” məlumat yayıb.
Əməliyyat zamanı Yaponiya dollar sataraq yen alıb. ABŞ xəzinədarlığı isə dolların ümumi məzənnəsini zəiflətməmək üçün daha qeyri-adi üsula əl ataraq avro satıb və yen alıb. Vaşinqtonun əməliyyata ayırdığı məbləğ rəsmi şəkildə açıqlanmayıb. Bununla belə, Bessentin hökumət iclasında çəkilmiş qeyd dəftərində yen alınması üçün 5–10 milyard dollar ifadəsinin yer aldığı bildirilib.
Yaponiya Bankının hesablaşma məlumatları Tokionun cümə günündə keçirilən birgə əməliyyata təxminən 36,6 milyard dollar yönəltmiş ola biləcəyini göstərir. Bundan bir gün əvvəl Yaponiya təkbaşına həyata keçirdiyi müdaxilə zamanı 59 milyard dollaradək vəsait xərcləyib.
Birgə əməliyyat yeni dollar qarşısında sürətlə bahalaşdırıb. Valyuta bazar ertəsi Tokio ticarətində bir dollara 155,20 yenədək möhkəmlənərək mayın əvvəlindən bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. Yen iyul ayında bir dollara təxminən 164 səviyyəsinədək ucuzlaşaraq son 40 ilin minimumunu görmüşdü.
Yaponiyanın maliyyə naziri Satsuki Katayama bazarda nizamsız və həddindən artıq hərəkətlərin yenidən müşahidə olunacağı təqdirdə koordinasiyalı müdaxilədən çəkinməyəcəklərini bildirib. Skott Bessent də ABŞ-nin yeni birgə əməliyyatda iştirak etməyə hazır olduğunu və Vaşinqtonun Tokio ilə daimi əlaqədə qaldığını açıqlayıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp əməliyyatı Yaponiya ilə dostluğun və güclü müttəfiqliyin göstəricisi kimi təqdim edib. Lakin Vaşinqtonun qərarının iqtisadi səbəbləri də var. “Reuters” yazır ki, həddən artıq zəif yen ABŞ tariflərinin Yaponiya mallarına təsirini azaldır, Yaponiya istiqrazlarındakı satış dalğası isə ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinə əlavə təzyiq yarada bilər.
Yaponiya mayın sonuna olan məlumata görə, 1,14 trilyon dollarlıq ABŞ dövlət istiqrazına sahib olmaqla Vaşinqtonun ən böyük xarici kreditorudur. Tokio müdaxiləni maliyyələşdirmək üçün bu istiqrazları kütləvi şəkildə açıq bazarda satsa, ABŞ-nin borclanma xərcləri arta bilər.
Bu riskin azaldılması üçün Federal Ehtiyat Sisteminin 2020-ci ildə yaratdığı FIMA repo mexanizmindən istifadə olunub. Mexanizm xarici mərkəzi banklara ABŞ istiqrazlarını girov qoyaraq yeddi günədək müddətə 60 milyard dollara qədər likvidlik əldə etməyə imkan verir. Yayılan məlumatlarda göstərildiyi kimi limit gündəlik 60 milyard dollar deyil. Skott Bessent proqramın imkanlarının yaxın aylarda genişləndirilməsini təklif edib.
Cənubi Koreyanın da iyulun 30-da milli valyutası vonu dəstəkləmək üçün bazara müdaxilə etdiyi bildirilir. Lakin Seulun ABŞ və Yaponiya ilə vahid üçtərəfli əməliyyat çərçivəsində hərəkət etdiyinə dair rəsmi təsdiq yoxdur. Buna görə Cənubi Koreyanın iştirakı mümkün koordinasiya kimi qiymətləndirilsə də, təsdiqlənmiş üçtərəfli müdaxilə kimi təqdim edilməməlidir.
Analitiklər birgə müdaxilənin yenə qarşı mərc edən investorlar üçün ciddi xəbərdarlıq olduğunu, lakin uzunmüddətli nəticənin Yaponiya Bankının faiz siyasətindən asılı qalacağını düşünürlər. Mərkəzi bankın sentyabrda faiz artımına gedə biləcəyinə dair gözləntilər güclənib. Bununla belə, ABŞ ilə Yaponiya arasındakı geniş faiz fərqi qorunduğu müddətdə müdaxilənin təsirinin müvəqqəti qala biləcəyi vurğulanır.
