Misirin ovaxtkı kəşfiyyat rəhbəri Abbas Kamel HƏMAS-ın 7 oktyabr 2023-cü il hücumundan cəmi 11 gün əvvəl gizli şəkildə İsrailə səfər edərək Qəzzada böyük eskalasiyanın hazırlandığı barədə xəbərdarlıq çatdırıb. Yeni araşdırmada səfərin baş verdiyi İsrail Hava Limanları İdarəsinin uçuş jurnalı və müstəqil uçuş izləmə məlumatları ilə əsaslandırılır. Lakin Kamelin konkret olaraq hansı israilli rəsmilərlə görüşdüyü müəyyən edilməyib və Netanyahunun ofisi baş nazirin bu xəbərdarlığı aldığı barədə iddiaları rədd edir.
MSNews.az xəbər verir ki, araşdırmanı “The Atlantic” jurnalının əməkdaşı Vivian Salama hazırlayıb. Müəllif məsələ ilə bağlı İsrail, Misir, ABŞ, Avropa və ərəb ölkələrindəki mənbələrlə danışıb; onun sözlərinə görə, ümumilikdə yeddi ölkədən rəsmilər Kamelin səfəri barədə məlumat veriblər.
Araşdırmaya əsasən, 26 sentyabr 2023-cü ildə, Netanyahunun 1973-cü il Yom Kippur müharibəsinin 50-ci ildönümü tədbirində çıxışından təxminən iki saat əvvəl Misir kəşfiyyatı ilə əlaqələndirilən icarə “Cessna” təyyarəsi Ben-Qurion hava limanına enib. Təyyarə həssas diplomatik və təhlükəsizlik missiyaları üçün istifadə edilən təcrid olunmuş hissəyə yönəldilib. Hava limanının uçuş qeydlərinə görə, təyyarə İsraildə cəmi 67 dəqiqə qalıb.
Kamelin xəbərdarlığı nə idi?
“The Atlantic”-in mənbələrinin bildirdiyinə görə, Kamel İsrailin yüksək səviyyəli təhlükəsizlik rəsmilərinə Qəzzadakı vəziyyətin təhlükəli həddə çatdığı və HƏMAS-ın böyük hücum və ya eskalasiya üçün səfərbər olduğu barədə xəbərdarlıq edib.
Araşdırmaya görə, Kamel İsrailə iqtisadi təzyiqi azaltmağı və Qəzzaya əlavə iqtisadi güzəştlər etməyi tövsiyə edib. Məqsəd yeni qarşıdurmanın qarşısını almaq idi.
Araşdırmanın mühüm açıq sualı isə xəbərdarlığın İsrail rəhbərliyində kimlərə və hansı səviyyəyə qədər çatmasıdır. Kamelin Ben-Quriona gəldiyi bildirilsə də, “The Atlantic” onun görüşdüyü İsrail rəsmilərinin adlarını müəyyənləşdirə bilməyib. Netanyahunun həmin gün Yom Kippur müharibəsinin ildönümü tədbirindən sonra məxfi təhlükəsizlik brifinqinə qatıldığı bildirilir, lakin Kamelin mesajının ona həmin iclasda təqdim edilib-edilmədiyi təsdiqlənməyib.
Netanyahunun ofisi 2023-cü ildə Misirdən belə bir xəbərdarlıq alınması barədə məlumatları “tamamilə yalan” adlandırmışdı. Yeni araşdırmanın dərcindən sonra da ofis Netanyahunun Kamellə görüşmədiyini və onunla danışmadığını bildirib. Misir tərəfi isə yeni araşdırma ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verməyib.
Misir 2023-cü ildə də xəbərdarlıq etdiyini demişdi
Kamelin səfəri barədə yeni detallar daha əvvəl məlum olan məlumatlarla üst-üstə düşür. Hücumdan iki gün sonra anonim misirli kəşfiyyat rəsmisi “Associated Press”-ə bildirmişdi ki, Qahirə İsrail tərəfi ilə dəfələrlə danışaraq Qəzzadan “böyük bir şeyin” baş verəcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Rəsminin iddiasına görə, İsrail həmin dövrdə diqqətini əsasən Qərb sahilinə yönəltmişdi.
Yeni araşdırmada isə Kamelin səfərindən əlavə, hücumdan əvvəl İsrail tərəfinə mümkün eskalasiya barədə iki yazılı xəbərdarlığın da göndərildiyi bildirilir.
Maraqlıdır ki, Kamelin səfər etdiyi həmin gün Netanyahu 1973-cü ildə İsrailin qəfil hücuma məruz qalmasının 50-ci ildönümündə çıxış edərək: “Biz heç bir təhlükəni kiçik hesab etmirik”, – demişdi.
İki gün sonra – sentyabrın 28-də İsrail Qəzzadan minlərlə fələstinli işçinin İsrail və Qərb sahilindəki iş yerlərinə getməsinə imkan verən Erez keçidini yenidən açdı. Bu addım Misir və Qətərin də iştirak etdiyi vasitəçilik səylərindən sonra gərginliyin azaldılması üzrə qeyri-rəsmi razılaşmanın bir hissəsi idi.
11 gün sonra – 7 oktyabr 2023-cü ildə HƏMAS və digər fələstinli silahlı qruplar İsrailin cənubuna genişmiqyaslı hücuma başladılar. Yeni araşdırma hücumun dəqiq planının Misir tərəfindən əvvəlcədən İsrailə verildiyini göstərmir; əsas yeni fakt Kamelin şəxsən İsrailə getdiyi və ciddi eskalasiya təhlükəsi barədə xəbərdarlıq çatdırdığına dair uçuş qeydləri və çoxsaylı mənbələrin məlumatlarıdır.
